Strateji toplantısı için senaryo çalışması
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Strateji toplantılarının çoğu, herkesin aklındaki tek geleceği konuşarak geçer. Senaryo çalışması, birkaç farklı geleceği masaya koyar ve yapay zekâ bu iş için iyi bir tartışma ortağıdır; ama geleceği tahmin eden bir kâhin değildir.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- Üç senaryolu bir çalışma sayfası kurmayı
- Araca olasılık yerine varsayım ve erken uyarı işareti ürettirmeyi
- Her senaryo için “ne yaparız” sorusunu önceden tartışmayı
- Araç çıktısını toplantıda tartışma başlatıcı olarak kullanmayı
Tahmin değil, tartışma malzemesi
Konya’da 80 kişilik bir makine parçası üreticisinde genel müdür olduğunuzu düşünün. Yurt dışı müşterilerinizden biri siparişleri azaltabilir, hammadde temini zorlaşabilir, yeni bir rakip çıkabilir. Gelecek yılın planını bu belirsizlikle yapacaksınız.
Yapay zekâya “gelecek yıl talep ne olacak” diye sormayın. Cevap verir, ama geleceği bilmediği için ürettiği şey sizin kendi verinize dayanmayan bir tahmin olur. Olasılık yüzdesi istemeyin; çıkardığı yüzdelerin bir dayanağı olmaz. Aracın güçlü olduğu iş farklıdır: bir varsayımın karşısına başka bir varsayım koymak, gözden kaçan etkenleri hatırlatmak ve karşı soru sormak.
OECD’nin yapay zekâ ilkeleri sağlamlık, güvenlik ve emniyeti ilkelerden biri olarak sayar. Bu derste bunu şöyle okuyoruz: tek bir çıktıya yaslanmayın; kararınızı farklı koşullarda da deneyin.
Üç senaryo, üç soru
Çalışma sayfanız basittir. Üç sütun: temel senaryo, olumsuz senaryo, olumlu senaryo. Her sütun için aynı beş satır: varsayım, ilk görünecek işaret, bizi nasıl etkiler, ne yaparız, kim izler.
Temel senaryoyu ve işaretleri sizin verinizden çıkarın: sipariş defteri, müşteri görüşmeleri, hammadde tedarikçisi notları. Araç bu verinin yerini tutmaz. Siz taslağı yazın, araca da şunu sorun: “Bu varsayımlarda hangi etkeni unuttum? Bu işaretlerden hangisi geç görünür? Olumsuz senaryoyu daha sert hâle getiren ne olabilir?”
Aracın çıkardığı fikirlerin hepsi işe yaramaz; birkaçı yeni bir bakış açısı sağlar. Onları seçin, öbürlerini atın. Seçimi yapan sizsiniz.
Toplantıda nasıl kullanırsınız?
Çıktıyı toplantıdan önce yönetim ekibine dağıtmayın; önce kendi taslağınızı hazırlayın, sonra aracın karşı sorularını ekleyin. Toplantıda her senaryo için aynı üç soruyu sorun: Hangi işaret görülürse bu senaryoya geçtiğimizi kabul ederiz? Şimdiden yapabileceğimiz, her senaryoda işe yarayan bir şey var mı? Hangi karar bu senaryoda geri döndürülemez?
Üçüncü soru önemli. Her senaryoda işe yarayan hamleler “pişman olmayacağınız” hamlelerdir. Yalnız bir senaryoda işe yarayanlar bahistir. Araç bu ayrımı yapmaz, ama sizin ayrımı yapmanızı kolaylaştıran listeleri çıkarır.
Ticari planlar gizli bilgidir. KVKK’nın iş yerleri duyurusu, bu araçların çoğunlukla açık bir kurumsal çerçeve olmadan kullanıldığını ve bunun izlemeyi güçleştirdiğini belirtir. Müşteri adlarını, sipariş tutarlarını ve gerçek rakamları araca vermeden, kodlayarak ve yuvarlayarak çalışın; firmanızın kuralına uyun.
Adım adım uygulama
- Toplantının karar sorusunu tek cümleyle yazın.
- Üç sütunlu çalışma sayfasını açın; temel senaryoyu kendi verinizle doldurun.
- Müşteri ve rakam bilgilerini kodlayıp yuvarlayarak araca verin.
- Araçtan unutulan etkenleri, geç görünen işaretleri ve karşı soruları isteyin.
- İşe yarayan fikirleri sayfaya ekleyin; yararsızları atın.
- Her senaryo için tetik işaretini ve izleyecek kişiyi yazın.
- Toplantıda üç sabit soruyu her senaryo için sorun; kararları tutanağa işleyin.
Kontrol listesi
- Araca olasılık yüzdesi yazdırılmadı
- Her senaryonun bir tetik işareti ve izleyeni var
- Gerçek müşteri adı ve tutarlar araca girmedi
- Her senaryoda işe yarayan hamleler ayrıldı
- Kararlar tutanağa işlendi
Zayıf komut
Gelecek yıl için strateji senaryoları hazırla ve ihtimallerini yaz.
Güçlü komut
Ben Konya’da 80 kişilik bir makine parçası üreticisinin genel müdürüyüm. Strateji toplantısı için senaryo çalışması yapıyorum. Karar sorusu: gelecek yıl yeni bir hat yatırımı yapmalı mıyız? Temel senaryom: yurt dışı müşterilerimin siparişleri aynı seviyede kalıyor, hammadde temini zaman zaman gecikiyor. Bunu bir çalışma sayfası olarak yazdım: (buraya kendi taslağınızı yapıştırın). Yapman gerekenler: bu varsayımlarda unuttuğum üç etkeni yaz, her biri için erken uyarı işareti öner, olumsuz senaryoyu sertleştirecek bir gelişme söyle, her senaryo için yönetim ekibine soracağım iki zor soru yaz. Olasılık yüzdesi verme, rakam uydurma, kesin hüküm kurma.
Yapay zekâ çıktısı (örnek)
Unutulan etkenler: tek bir müşteriye bağımlılık, nakliye süresindeki uzama, ihracat pazarındaki ödeme gecikmeleri. Erken uyarı işareti: siparişlerin teslim tarihinin ileri kaydırılması. Sert olumsuz gelişme: ana müşterinin alternatif tedarikçiyle deneme siparişi vermesi. Zor soru: “Yeni hattı hangi siparişin sürdüğünü bilmeden yatırım diye onaylarsak neyi riske atıyoruz?”
Sık yapılan hatalar
- Araçtan olasılık yüzdesi ya da kesin tahmin istemek
- Aracın çıkardığı tüm fikirleri toplantıya taşımak
- Gerçek müşteri adı ve tutarlarla çalışmak
- Yalnız bir senaryoda işe yarayan hamleyi güvenli sanmak
İpucu
Toplantı öncesinde araca “bu planın başarısız olduğunu düşün, bir yıl sonra neden başarısız oldu?” diye sorun. Gelen nedenleri senaryo sayfasındaki varsayımlarla karşılaştırın.
Kendinizi deneyin
Aşağıdaki üç soru dersin ana fikirlerini sınar. Yanlış yanıt verirseniz açıklamayı okuyun ve ilgili bölüme dönün.
Senaryo çalışmasında araçtan ne istenmelidir?
Her senaryoda işe yarayan hamleler neden önemlidir?
Müşteri adı ve gerçek tutarlar araca verilmeden önce ne yapılmalıdır?
Kaynaklar
- AI Risk Management Framework (NIST) (İngilizce)
- OECD AI Principles (OECD.AI) (İngilizce)
- İş yerlerinde üretken yapay zekâ araçlarının kullanımı (KVKK duyurusu) (Türkçe)
Son kontrol: 8 Kasım 2026
Kaynak: yzdersleri.com/ders/strateji-toplantisi-icin-senaryo-calismasi/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Müşteri şikâyetlerini kategorilere ayırmak
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
