Hizmet standartları tablosunu yapay zekâyla gözden geçirmek
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Murat Bey bir ilçe belediyesinin ruhsat biriminde çalışıyor. Amiri, birimin hizmet standartları tablosunu yeni yıldan önce gözden geçirmesini istedi. Tablo yıllardır eklenerek büyümüş: Bazı satırlarda “ve benzeri belgeler” yazıyor, bazılarında süre yok, bir hizmet için hem kimlik fotokopisi hem nüfus kayıt örneği isteniyor. Vatandaş danışma masasına gelip hangi belgeyi getireceğini soruyor, çünkü tablo bunu açıkça söylemiyor.
Bu derste tabloyu bir yapay zekâ asistanına kontrol listesiyle okutacak, muğlak ifadeleri ve gereğinden fazla kişisel veri isteyen satırları işaretleteceksiniz. Hangi belgenin kalacağına, sürenin ne olacağına ve mevzuata uygunluğa ise birim ve hukuk müşavirliği karar verecek.
Bu ders genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- Hizmet standartları tablosunda bulunması gereken dört bilgiyi saymak
- Yapay zekâya tabloyu kişisel veri girmeden, kontrol ölçütleriyle okutmak
- Muğlak ifadeleri ve gereksiz kişisel veri talebini satır satır işaretlemek
- Asistanın önerilerini karar listesine dönüştürüp yetkiliye sunmak
Tabloda neler olmalı?
Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik, 31 Temmuz 2009 tarihli ve 27305 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Yönetmeliğin 6. maddesine göre hizmet standartları tablosunda hizmetin adı, başvuruda istenen belgeler, hizmetin ne kadar sürede tamamlanacağı ve şikâyet mercilerine ilişkin bilgiler yer alır. Tablo, hizmeti sunan birimin panolarında, kurumun internet sayfasında ve e-Devlet Kapısı’nda duyurulur. Örneğin Meteoroloji Genel Müdürlüğü, merkez birimleri ve bölge müdürlükleri için standart tablolarını ayrı dosyalar olarak yayımlıyor.
Yönetmeliğin 8. maddesi belge isteme konusunda açık kurallar koyar:
- Düzenlemeler beyan esas alınacak biçimde hazırlanır.
- İstenen belgeler tek tek sayılarak yazılır; “diğer belgeler” ya da “benzeri belgeler” gibi muğlak ifadelere yer verilmez.
- Başka idarelerin elektronik ortamda paylaşıma açtığı bilgi ve belgeler başvuru sahibinden istenmez.
- Daha önce alınıp kurum kayıtlarına geçen ve değişmediği beyan edilen belge yeniden istenmez.
- Adli sicil kaydı istenmez; yerine yazılı beyan alınır.
Yönetmelikte sonradan değişiklik yapılmış olabilir. Tabloyu güncellemeden önce güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nden okuyun.
KVKK açısından her belge bir veri talebidir
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kişisel veriyi, kimliği belirli ya da belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi diye tanımlar. Kanunun 4. maddesi ise kişisel verilerin işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını ister. Bu ilke çoğu zaman veri minimizasyonu (data minimisation) diye de anılır. Tablodaki her belge vatandaştan veri istemek demektir. Bir hizmet için gerekmeyen belge, gerekmeyen veri toplar.
Asistana yalnızca tablonun kendisini verin. Tablo kamuya açık bir metindir; içinde kişi adı yoktur. Vatandaş başvurularını, dilekçeleri, örnek dosyaları ya da personel bilgisini asla eklemeyin. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun 24 Kasım 2025’te yayımladığı üretken yapay zekâ rehberi, bu araçları kullanırken dikkat edilecek hususları anlatır. Kurumunuzun izin verdiği aracı kullanın.
Zayıf komut
Bu tabloyu düzelt ve yeniden yaz.
Güçlü komut
Bir belediye biriminin hizmet standartları tablosunu kontrol listesiyle okumanı istiyorum. Her satır için şunları ayrı ayrı yaz: 1) Hizmet adı, istenen belgeler, tamamlanma süresi ve şikâyet mercii bilgilerinden eksik olan var mı? 2) Diğer belgeler, benzeri belgeler gibi muğlak bir ifade geçiyor mu? 3) Aynı bilgiyi iki kez isteyen belge var mı? 4) Hangi belge hangi kişisel veriyi taşıyor? Bu belgenin neden gerekebileceğini sor, gerekli olup olmadığına karar verme. Mevzuat maddesi, süre ya da belge adı uydurma. Bilmediğin yerde (BİRİM KARAR VERECEK) yaz. Tablo: (TABLO METNİ)
Örnek çıktı
Satır 3, Yapı kullanma izni: Şikâyet mercii yazılmamış. İstenen belgelerde “ve benzeri belgeler” ifadesi muğlak. Kimlik fotokopisi ve nüfus kayıt örneği aynı kimlik bilgisini iki kez istiyor. Nüfus kayıt örneği ad, doğum tarihi ve aile bilgisini taşır; bu hizmette neden gerektiği: (BİRİM KARAR VERECEK). Süre: 30 gün yazılmış, tutarlı görünüyor.
Adım adım uygulama
- Biriminizin yayımlanmış tablosunu metin olarak alın. İçinde hiçbir kişi adı, telefon ya da dosya numarası olmadığında tamam sayılır.
- Güçlü komutu tablonuzla birlikte kurumunuzun onaylı aracına verin. Her satır dört soruya ayrı cevap aldığında tamam sayılır.
- Asistanın her işaretini Yönetmeliğin güncel metniyle kendiniz karşılaştırın. Her işaretin yanında “katılıyorum” ya da “katılmıyorum, çünkü” notu olduğunda tamam sayılır.
- Kalan işaretleri üç sütunlu bir karar listesine dökün: satır, sorun, önerilen değişiklik. Önerilerde belge adı ve süre yalnızca sizin yazdığınız biçimde yer aldığında tamam sayılır.
- Listeyi birim amirine ve hukuk müşavirliğine sunun. Her öneri için bir karar ve sorumlu kişi yazıldığında görev tamamdır.
Sık yapılan hatalar
- Asistanın yazdığı süreyi ya da mevzuat maddesini tabloya doğrudan koymak. Süre ve dayanak birimin kararıdır.
- Bağlam olsun diye gerçek bir başvuru dosyasını komuta eklemek.
- Asistan “gereksiz” dedi diye bir belgeyi tablodan çıkarmak. Belgenin dayanağını önce ilgili mevzuatta arayın.
İpucu
İlk turda yalnızca ikinci soruyu sorun ve tablo içinde “benzeri”, “diğer” ve “gerekli görülen” sözcüklerini aratın. En hızlı ve en az tartışmalı düzeltmeler genellikle bu satırlardan çıkar.
Kendinizi deneyin
Yönetmeliğin 6. maddesine göre hizmet standartları tablosunda hangisi yer almak zorunda değildir?
Asistana tabloyu verirken hangisi doğrudur?
Asistan bir belgenin gereksiz olabileceğini söyledi. İlk ne yaparsınız?
Kaynaklar
- Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik (metin) (Türkçe)
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Yönetmelik künyesi (Türkçe)
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Türkçe)
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda) (Türkçe)
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü: Kamu Hizmet Standartları (Türkçe)
Son kontrol: 13 Kasım 2026. Bu bilgi 13.11.2026 tarihli kaynaklara dayanır; durum değişebilir.
Kaynak: yzdersleri.com/ders/hizmet-standartlari-tablosunu-yapay-zekayla-gozden-gecirmek/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
