Vaka sunumu ve kongre özeti taslağı: Kimliksizleştirilmiş veriyle

Vaka sunumu ve kongre özeti, hekimlerin sık yazdığı ama vakit alan metinlerdir. Bu derste, kimliğini sizin temizlediğiniz bir olgu notundan yapay zekâyla taslak çıkarmayı ve bu taslağın nerelerde sizin kontrolünüze ihtiyaç duyduğunu öğreneceksiniz.

Bu ders genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez. Yapay zekâ tıbbi karar vermez. Olgunun tanısı, tedavisi ve yorumu hekime aittir; araç yalnızca sizin verdiğiniz metni düzenler. Hasta adı, kimlik ya da dosya numarası asla girilmez.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Kimliksizleştirmenin neden bir ad silme işi olmadığını
• Araca vereceğiniz olgu notunu nasıl hazırlayacağınızı
• Kongre özetini bölümlere ayırarak nasıl taslak hâline getireceğinizi
• Sunum öncesi hangi izin ve kontrolleri yapacağınızı

Kimliksizleştirme ad silmekten fazlasıdır

Ad, kimlik numarası ve dosya numarası ilk çıkarılacak bilgilerdir. Ama tam tarih, yaşadığı yer, nadir bir durum ya da fotoğraf da kişiyi tanıtabilir. Yaşı yaş aralığına, tarihi “ilk başvuru” gibi göreli ifadeye çevirmek bu yüzden işe yarar.

KVKK Kurumu’nun Şubat 2025 tarihli rehberi sağlık verisini özel nitelikli kişisel veri sayar. Üretken yapay zekâ rehberi ise bir verinin anonim olduğu iddiasının teknik ve nesnel biçimde doğrulanmasını önerir. Siz de kimliksizleştirmeyi kendi sezginize değil, bir kontrol listesine dayandırın.

Kimliksizleştirmeyi araca bırakmayın

Ham notu araca verip “kimliği temizle” demeyin; temizlemeden önce veri zaten araca girmiş olur. Olgu notunu önce kendi bilgisayarınızda, kendi elinizle temizleyin. Araca yalnızca temizlenmiş, genel hâli girin.

Türk Tabipleri Birliği’nin Araştırma Etiği Bildirgesi, katılımcıların mahremiyetinin ve veri gizliliğinin korunmasını ve bilgilendirilmiş onamı vurgular. Dergi, kongre ve kurumunuz olgu sunumu için ayrıca onam ya da izin isteyebilir; bu şartları taslak yazmadan önce öğrenin.

Taslak ne zaman sizindir?

Araçtan gelen bir taslak, siz her cümleyi okuyup onaylayana kadar bir taslaktır. Olguyu en iyi siz bilirsiniz; araç nottaki bir ayrıntıyı yanlış yorumlayabilir ya da kendiliğinden bir bağlantı kurabilir. Bu yüzden taslağı sunuma, özet formuna ya da dergiye göndermeden önce olgu notunuzla satır satır karşılaştırın.

Sunum günü soru gelirse yanıtlayacak olan sizsiniz. Taslakta anlamadığınız ya da savunamayacağınız bir cümle varsa çıkarın.

Dergi ve kongre kuralları

ICMJE önerilerine göre yazarlar, yapay zekâ araçlarını kullandıklarını başvuru sırasında bildirmeli, yapay zekâ ürünü içeriği gözden geçirip düzeltmelidir. Yapay zekâ yazar olamaz; sorumluluk insan yazarlardadır. Kongrenizin kendi kuralı varsa o geçerlidir.

Adım adım uygulama

Adım 1: Olgu notunu elle temizleyin

Notu kendiniz yazın; ad, tarih, yer ve nadir ayrıntıları çıkarın ya da genelleştirin.

Adım 2: Taslağı bölümlere ayırın

Araca yalnızca biçim ve dil işini verin; klinik yorum istemeyin.

Adım 3: Taslağı kendi gözünüzle denetleyin

Her cümlede kimin, neyi, nereden bildiğini kendinize sorun.

Kontrol listesi

• Notta ad, kimlik, dosya numarası, tam tarih ya da yer kaldı mı?
• Nadir bir durum ya da fotoğraf kişiyi tanıtabilir mi?
• Dergi, kongre ve kurumun onam ya da izin şartı biliniyor mu?
• Araçtan gelen her klinik iddia kaynağıyla doğrulandı mı?
• Yapay zekâ kullanımı kuralların istediği biçimde bildirildi mi?

Sık yapılan hatalar

• Ham notu araca verip “kimliği temizle” demek.
• Kimliksizleştirmeyi yalnızca adı silmek sanmak.
• Taslaktaki literatür atıflarını doğrulamadan bırakmak.
• Yapay zekâ kullanımını dergi ya da kongreye bildirmemek.

Kendinizi deneyin

Sıkça sorulan sorular

Hasta onamı olmadan vaka sunabilir miyim?

Bu, dergiye, kongreye ve kurumunuza göre değişir. Kuralı yazılı olarak öğrenin; bu ders hukuki bir görüş vermez.

Araç tartışma bölümünü yazabilir mi?

Tartışma sizin klinik yorumunuzdur. Araç yalnızca sizin yazdığınız tartışmayı akıcılaştırabilir, yeni yorum eklememelidir.

Kimliksizleştirdim ama emin olamıyorum. Ne yapmalıyım?

Bir meslektaşınıza ya da kurumunuzun kişisel verileri koruma sorumlusuna gösterin. Hâlâ emin değilseniz araca girmeyin.

Kaynaklar

• ICMJE: Yazarların yapay zekâ kullanımı (İngilizce)
• Türk Tabipleri Birliği: Araştırma Etiği Bildirgesi (Türkçe)
• KVKK Kurumu: Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Rehber (Şubat 2025) (Türkçe)
• KVKK Kurumu: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (Kasım 2025) (Türkçe)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/vaka-sunumu-ve-kongre-ozeti-taslagi/ · Yapay Zeka Dersleri