Haber fotoğrafını ters görsel aramayla sınayın

Sosyal medyada “bu sabahki olaydan” diye dolaşan bir fotoğraf aldınız. İlk iş ters görsel arama yapmaktır: Fotoğrafı arama kutusuna yazıyla değil resmin kendisiyle sorarsınız ve aynı karenin internette başka yerde, daha eski bir tarihte çıkıp çıkmadığına bakarsınız. Bu ders, ücretsiz iki aracı (Google ve TinEye) sırayla kullanmayı ve bulduklarınızı tek tabloda toplamayı gösterir. Sonunda elinizde, haberinizin arkasına koyabileceğiniz kısa bir inceleme kaydı olur.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Sorun: Fotoğraf gerçek olabilir, ama bu olayın fotoğrafı olmayabilir

Yanlış bilgi çoğu zaman uydurma görselle değil, eski görselin yeni bir olayla paylaşılmasıyla yayılır. Fotoğrafın kendisi sahte olmayabilir; yalnız başka bir yerde, başka bir tarihte çekilmiştir. Bu yüzden önce “bu fotoğraf daha önce çıktı mı?” sorusunu sorarız. Fotoğrafın üretilip üretilmediğini anlamak ayrı bir iştir; onun için Sahte içerik testiyle gerçek ile üretilmişi ayırın dersine bakabilirsiniz.

1. En iyi kopyayı bulun

Ekran görüntüsü yerine fotoğrafın kendisini isteyin; çünkü kırpılmış ve sıkıştırılmış kopya arama sonucunu zayıflatır. Mesajlaşma uygulamasından gelen küçük kopyayla sonuç çıkmazsa gönderenden orijinal dosyayı, mümkünse paylaşılan sayfanın adresini isteyin. Fotoğraf bir sayfadaysa sayfanın adresini ve paylaşım saatini de kaydedin.

2. Google ile arayın

Google’ın yardım sayfasına göre görselle arama dört yoldan yapılır:

1. google.com’da Görselle Arama simgesine tıklayıp “Dosya yükle”yi seçin.
2. Resim dosyasını arama kutusuna sürükleyip bırakın.
3. Fotoğraf bir web sayfasındaysa resme sağ tıklayıp “Resim Adresini Kopyala”yı seçin, Görselle Arama’da adresi yapıştırıp “Ara”ya basın.
4. Chrome’da resme sağ tıklayıp “Google Lens ile ara”yı (Google’ın görselle arama aracı) seçin; sonuçlar kenar çubuğunda açılır.

Sonuç sayfasında yapay zekâ özeti, benzer görseller ve aynı resmin ya da benzerinin bulunduğu siteler çıkabilir. Siz özellikle siteler listesine bakın. Yapay zekâ özetini kanıt saymayın; o yalnızca size nereye bakacağınızı gösterir. Google ayrıca görsel yükledikten sonra “Aramanıza ekleyin” kutusuna açıklama yazarak aramayı daraltmanıza izin verir; örneğin görseldeki yerin adını yazabilirsiniz. Google’ın sayfası, yapay zekâ çevirilerinde hata olabileceğini de belirtiyor.

3. TinEye ile çaprazlayın

TinEye, resmi sürükleyerek, panoya kopyalayıp yapıştırarak, dosya seçerek ya da resmin web adresini yazarak aranır. Sonuçlar varsayılan olarak “en iyi eşleşme”ye göre sıralanır; “en eski”, “en yeni”, “en büyük” ve “en çok değiştirilmiş” sıralamalarını da seçebilirsiniz. “En çok değiştirilmiş” seçeneği genellikle en fazla düzenlenmiş görseli üste getirir. Alan adı filtresiyle, “şu sitede bu fotoğraf var mı?” sorusunu da sorabilirsiniz. Eşleşmeyi orijinaliyle üst üste koyup farkları gösteren bir karşılaştırma aracı da vardır.

Önemli bir sınır var: TinEye’ın “en eski” sonucu, görselin sayfada ilk göründüğü tarih değil, TinEye’ın o görseli ilk bulduğu tarihtir. Yani en eski sonuç “ilk yayın” anlamına gelmez; sadece geriye doğru ipucudur. Sonuç çıkmaması da fotoğrafın özgün olduğunu kanıtlamaz; TinEye’ın kendi sayfası bunun yalnızca dizininde eşleşme olmadığını gösterdiğini söylüyor.

Bulduğunuz her adrese gidin, sayfadaki tarihi, başlığı ve altyazıyı okuyun. Fotoğrafın üstverisine (dosyanın içindeki çekim bilgisine) dair kısa bir tanım için üstveri sözlük sayfasına bakın.

4. Bulduklarınızı kayıt tablosuna yazın

Sonuç ne olursa olsun şu dört sütunu doldurun: bulunan adres, sayfadaki tarih, sayfa fotoğrafı neyle ilişkilendiriyor, tarihin dayanağı (sayfa mı, arşiv mi). Aşağıdaki komut, boş bir tablo ve soru listesi hazırlatır; fotoğrafın kendisini yapay zekâ aracına yüklemenize gerek yoktur.

5. Sonucu kontrol edin

1. Aracın hazırladığı tabloda uydurma adres ya da tarih var mı? Yalnız sizin bulduğunuz adresleri yazın.
2. En eski sonucun tarihini “ilk yayın” diye yazmayın; “araçta görülen en eski kayıt” diye yazın.
3. Birden fazla eski adres bulduysanız iki ayrı kaynakla eşleşip eşleşmediğine bakın.
4. Hiç sonuç yoksa “eşleşme bulunamadı” yazın; “özgün” yazmayın.
5. Fotoğraftaki yer, hava ve tabelalar olay yeriyle uyuşuyor mu, bunu ayrıca not edin.

Bir sonraki adım

Fotoğrafın geçmişini sorguladıktan sonra elinizde ikinci bir yol daha var: dosyanın taşıdığı içerik kimlik bilgilerine bakmak. Bunun için Haber fotoğrafının geçmişine içerik kimlik bilgileriyle bakmak dersini izleyin. Metin tarafında ise Bir haber metnindeki iddiaları ayırın ve sınayın dersi işinize yarar.

İzleme tavsiyesi: DW News (İngilizce). Video Google, Yandex ve TinEye ile ters görsel aramayı ve haritayla yer doğrulamayı kısaca anlatır; bu dersteki adımların birebir kopyası değildir.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Google Arama Yardım: Görselle arama (support.google.com)
• TinEye Yardım: TinEye Tutorial
• TinEye Yardım: Can I sort my results?

Kaynak: yzdersleri.com/ders/haber-fotografini-ters-gorsel-aramayla-sinayin/ · Yapay Zeka Dersleri