Velinin eline giden seans notunu sadeleştirin
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Seans bitti, veli kapıda bekliyor ve elinizdeki seans notu uzman diliyle yazılmış: “hedef davranış”, “pekiştirme”, “genelleme”. Veli bu kelimelere takılırsa not elinde olsa da konuşulanı evde hatırlayamaz. Bu derste notu kendi cümlelerinizle yazacak, yapay zekâdan (yazılı isteğe yazıyla karşılık veren program) yalnız dili sadeleştirmesini isteyeceksiniz. Dersin sonunda ilk okuyuşta anlaşılan, tanı ya da söz içermeyen tek sayfalık bir notunuz olacak.
Önce ölçün
Son yazdığınız seans notlarından birini seçin ve kurumda çalışmayan bir yakınınıza okutun. Anlamadığı ya da yanlış anladığı kelimeleri işaretletin. Yazın: işaretlenen kelime sayısı ___ .
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Yönetmelik notla ilgili ne diyor, ne demiyor?
Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği’ne göre merkezde bireysel ya da grup seansı 60 dakikadır: 40 dakika ders, 10 dakika dinlenme ve sınıfı hazırlama, 10 dakika da bireyin ailesini bilgilendirme süresidir. Aynı madde, eğitimin içeriğine ilişkin yazılı bilgilerin eğitimin pekiştirilmesi amacıyla aileye ulaştırılmasını ister. Okuduğumuz metin notun biçimini ayrıntılı tarif etmiyor; kurumunuzun kullandığı bir form ya da kalıp varsa onu esas alın.
İki sınır baştan net olsun. Birincisi, eğitsel değerlendirme ve tanılama merkezde değil, rehberlik ve araştırma merkezlerinde (RAM) oluşturulan özel eğitim değerlendirme kurulunca yapılır (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, 7. madde). Yani seans notunda tanı ya da etiket yer almaz ve yapay zekâ tanı koymaz. İkincisi, notun içeriği sizin programınızdan gelir: evde ne tekrar edileceğini yapay zekâya buldurmazsınız, bu karar eğitimi veren personelindir.
Notu önce kendi cümlelerinizle yazın
Üç kısa cümleyle başlayın: bugün hangi etkinlik yapıldı, nasıl yapıldı (gözlediğiniz davranış; yorum değil), bir sonraki seansa kadar aile programınızdaki hangi etkinliği tekrar edebilir. “Çok iyi gelişti” ya da “zorlandı, sorunlu” gibi hüküm cümleleri yazmayın; hüküm vermek yapay zekânın değil sizin sorumluluğunuzdur ve not için gerekli de değildir.
Araca vermeden önce kimliği ayıklayın
Kişisel veri (kimliği belirli ya da belirlenebilir kişiye ait bilgi) notta çoğu zaman üç yerde saklanır: ad, yaş ve tarih gibi ayrıntılar, tanı ya da rapor ifadeleri. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) üretken yapay zekâ rehberi, sağlık verilerinin yapay zekâ sistemleriyle paylaşılmasından kaçınılmasını söyler; aynı rehber sağlığa ilişkin veriyi özel nitelikli kişisel veri sayar.
Örnek: “Ayşe, 7 yaşında, 3 Mart tarihli raporlu, bugün makasla kesme çalışmasında…” yerine “7 yaş civarı bir birey bugün makasla kesme çalışmasında…” yazın. Merkez adı, eğitmen adı, tarih ve yer de çıkar. Alıştırma için Ayşe örneğiyle bilgiyi anonimleştirin dersine bakabilirsiniz.
Kopyalayıp deneyin
Aşağıdaki metin, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde bir seans sonrası yazılmış, kimlik içermeyen bir not taslağıdır. Görevin yalnızca dili sadeleştirmek: kısa cümleler kur, uzman kelimelerinin yanına parantezle günlük karşılığını yaz. Anlamı değiştirme. Yeni etkinlik, öneri, yöntem, tanı, yorum, ilerleme ya da umut cümlesi EKLEME. Emin olmadığın bir yerde cümleyi değiştirme, yanına [SORU] yaz. Metin: [KİMLİKSİZ NOTU BURAYA YAPIŞTIRIN]
Çıktıyı satır satır okuyun
- Her cümleyi kendi yazdığınız cümleyle karşılaştırın. Yeni bir etkinlik, öneri ya da yorum eklenmişse silin.
- “Gelişti”, “iyileşti”, “sorun kalmadı”, “gelecek hafta … olacak” gibi hüküm ve söz kalıplarını arayın; bulduğunuzu çıkarın.
- Anlam kaymasına bakın: “yardımla yaptı” sadeleşirken “yaptı” olmuş mu? Sadelik uğruna eksilen bilgi, yanlış bilgidir.
- Sadeleşen notu aynı yakınınıza okutun ve takıldığı kelimeleri yeniden işaretletin.
- Notu eğitimi veren uzman okuyup onaylasın. Ad ve tarih gibi kimlik bilgilerini, notu yazdırdıktan sonra kurum bilgisayarında yerine koyun.
Sonra ölçün
Aynı yakınınıza sadeleşmiş notu okutun. İşaretlenen kelime sayısı ___ . İlk ölçümle farkı ve hâlâ takılan kelimeleri not edin; o kelimeleri kurumunuzun not kalıbına günlük karşılığıyla ekleyin.
Gizlilik uyarısı
Araca yalnız kimliksiz metni verin; ad, doğum tarihi, rapor, tanı, fotoğraf ve ses kaydı hiçbir koşulda girmez. Aracı kurumunuzda kullanmak için yöneticinizin iznini alın; ücretsiz sürüm olup olmadığını ve yaş koşulunu aracın kendi sayfasından kontrol edin, planlar ve sınırlar değişebilir. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; yönetmelik metinlerini ve kurumunuzun yönergesini kontrol edin. Yapay zekâ çıktısı taslaktır; karar ve sorumluluk eğitimi veren uzmandadır.
Bir sonraki adım
Sadeleşen notu kurumunuzun not kalıbına yerleştirin ve bir hafta aynı yöntemi deneyin. Notu sıfırdan taslaklamak isterseniz Seans sonu yazılı bilgi notunu tanı yazmadan hazırlayın dersi, o yolu anlatır. Bu yöntemin ortak kuralı, son kararı yapay zekânın değil insanın vermesidir (insan denetimi).
İzleme tavsiyesi: Google Workspace (İngilizce). Video, bir yapay zekâ aracının metni yeniden ifade etmesini gösterir; sizin kurumunuzdaki araç farklı olabilir, kurum belgelerini araca vermeden önce kurum iznine bakın.
Kendinizi deneyin
Sadeleştirilen seans notunda sizin yazmadığınız “önümüzdeki hafta belirgin ilerleme bekleniyor” cümlesi çıktı. Ne yaparsınız?
Kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı: Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği (ÖÖKGM sayfasındaki 14/6/2024 değişikliğine kadar işlenmiş metin), 25. madde
- Millî Eğitim Bakanlığı: Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (ÖERHGM sayfasındaki metin), 7. madde
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113
Kaynak: yzdersleri.com/ders/velinin-eline-giden-seans-notunu-sadelestirin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
