Yapay zekâ çıktıları ve telif hakkı: Türkiye’de durum

Bu ders genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Bu ders genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez. Somut bir uyuşmazlıkta bir avukata ya da fikri mülkiyet uzmanına danışın.

“Yapay zekânın yazdığı metin ya da çizdiği görsel kimin?” sorusunun Türkiye’de kesin ve tek bir yanıtı yok. Bu derste kanunun temel kavramlarını, tartışmalı noktaları ve pratikte atabileceğiniz temkinli adımları öğreneceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• FSEK’te “eser” ve “eser sahibi” kavramlarının ne dediğini
• Bu kavramların yapay zekâ çıktısına uygulanmasında nerede belirsizlik olduğunu
• Başka ülkelerdeki yaklaşımların neden doğrudan örnek alınamayacağını
• Çıktıyı kullanmadan önce atabileceğiniz temkinli adımları

Kanun ne diyor?

Fikir ve sanat eserleri 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile korunur. Kanunun tanımlar maddesine göre eser, sahibinin hususiyetini, yani kişisel özelliğini taşıyan; ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar ya da sinema alanındaki fikrî ve sanatsal üründür. Eser sahibi ise eseri meydana getiren gerçek kişidir. 8. madde de eser sahibini eseri meydana getiren kişi olarak tanımlar.

Okuduğumuz maddelerde yapay zekâya özgü bir hüküm görmedik. Kanun, yapay zekâ çağından çok önce çıkmış bir metindir. Dolayısıyla soru, mevcut kavramların nasıl yorumlanacağına kalıyor.

Tartışma nerede düğümleniyor?

Türk hukuk yazını bu konuda tek bir sonuca varmış değil. Türkiye Barolar Birliği Dergisi’nde 2019’da yayımlanan bir makalede (Mustafa Zorluel) şu noktalar öne çıkıyor:

• Doktrinde genel görüş, eser yaratabilecek olanın gerçek kişi olduğu yönünde.
• Tümüyle mekanik, yani herkesin aynı sonuca ulaşacağı çıktılar korunmaz.
• Yazar, bugünkü hukukta yapay zekâ çıktısının eser sayılmasının zor olduğunu savunuyor ve ayrı bir koruma düzenini tartışıyor.
• Daha özerk çalışan sistemlerin “yaratıcı” sayılıp sayılamayacağı ise açık bir soru olarak bırakılıyor.

Makale 2019 tarihlidir ve yazarın nihai sahiplik sonucu okuduğumuz kısımda yer almıyor. Sonraki gelişmeleri yansıtmıyor.

Karşılaştırma için: Makale, Birleşik Krallık’ın bilgisayar ürünü eserlerde, gerekli düzenlemeleri yapan kişiyi yazar saydığını ve ABD Telif Hakkı Ofisi’nin insan yaratımı aradığını aktarıyor. ABD Telif Hakkı Ofisi, yapay zekâ çıktılarının telif korumasına konu olup olmadığını inceleyen ayrı bir rapor yayımlamış (Ocak 2025). Bu raporun içeriğini burada özetlemiyoruz. Türkiye’de aynı sonuç otomatik geçerli olmaz.

Eğitim verisi ve benzerlik sorunu

Bir de çıktı kadar önemli iki konu var: Modelin hangi içeriklerle eğitildiği ve çıktının mevcut bir esere benzemesi. Eğitim verisi tartışmasını okuduğumuz kaynaklar ele almadı; bu konuda bir şey söylemiyoruz. Benzerlik konusu ise basit bir sağduyu meselesidir: Çıktı tanınmış bir esere çok benziyorsa onu yayımlamayın ya da önce kontrol edin. Bu yüzden “yasal mı?” sorusuna “evet” ya da “hayır” demek yerine “hangi koşulda, hangi risk var?” diye sormak daha doğrudur.

Pratikte bu ne anlama gelir?

• Kişisel kullanım: Aile fotoğrafınızı süsleyen bir görsel için risk düşüktür; yine de hizmet koşullarına bakın.
• Ticari kullanım: Logo, kitap kapağı ya da reklam görseli gibi işlerde koruma belirsizliği, çıktınızın başkalarınca kopyalanmasına karşı elinizin zayıf kalabileceği anlamına gelebilir. Bu bir olasılıktır, hukuki sonuç değildir; önceden hesaba katın.
• Müşteriye teslim: Sözleşmenizde yapay zekâ kullandığınızı açıkça yazmak, sonradan çıkabilecek anlaşmazlığı azaltmaya yardımcı olur.

Bu liste hukuki sonuç değil, temkin önerisidir. Hukuk; yargı kararları ve yeni düzenlemelerle değişebilir. Önemli bir işte güncel durumu mutlaka bir uzmana sorun ve kullanımınızı gerektiğinde dürüstçe açıklayın.

Adım adım uygulama

1. Çıktıyı nerede kullanacağınızı belirleyin: kişisel, ticari, yayın?
2. Kullandığınız aracın hizmet koşullarının çıktı kullanımıyla ilgili bölümünü okuyun.
3. Çıktının mevcut bir esere benzeyip benzemediğini arayarak kontrol edin.
4. Kendi katkınızı artırın: düzenleyin, yeniden yazın, seçin. Taslakları ve değişiklik geçmişini saklayın.
5. Başkasına ait metin, fotoğraf ya da çalışmayı komuta yüklemeden önce izin alın.
6. Önemli ticari kullanımda bir avukata danışın.

Kontrol listesi

• Hizmet koşullarını okudum.
• Benzerlik kontrolü yaptım.
• Kendi katkımı belgeledim.
• Üçüncü kişilerin eserini izinsiz yüklemedim.
• Gerekirse kullanımı açıkladım.

Sık yapılan hatalar

• Yapay zekâ çıktısını “kesin telifsiz” ya da “kesin benim” saymak.
• Hizmet koşullarını okumadan ticari kullanıma geçmek.
• Başkasının eserini izinsiz yükleyip çıktısını yayımlamak.
• Sohbet botunun hukuki yanıtını kesin bilgi saymak.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu metni (üniversite kütüphanesindeki kopya) (Türkçe)
• Zorluel, Yapay Zekâ ve Telif Hakkı, TBB Dergisi, 2019 (Türkçe)
• ABD Telif Hakkı Ofisi: Yapay zekâ sayfası (İngilizce)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/yapay-zeka-ciktilari-ve-telif-hakki-turkiye/ · Yapay Zeka Dersleri