Model adları kısa sözlüğü: GPT, Claude, Gemini, Llama, Mistral, DeepSeek ve Gemma ne demek?

Bir yapay zekâ uygulamasını açtığınızda model seçicide karşınıza GPT, Claude, Gemini gibi adlar çıkar. Bu ders, bu adların neyi anlattığını sürüm numarası ezberletmeden, tarafsız ve sıralama yapmadan açıklar.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Şirket, uygulama, model ailesi ve boyut basamağı arasındaki farkı
• Yedi sık duyulan adın kısa sözlüğünü
• “Açık ağırlıklı” modelin ne demek olduğunu
• Bilmediğiniz bir model adıyla karşılaşınca ne yapacağınızı

Dört katman: şirket, uygulama, aile, basamak

Aynı ad bazen bir şirketi, bazen bir uygulamayı, bazen bir modeli anlatır. Karışmaması için dört katmanı ayırın. Şirket modeli geliştirir. Uygulama sizin sohbet ettiğiniz arayüzdür. Model ailesi uygulamanın arkasındaki motorun adıdır. Basamak ise aynı ailedeki hızlı-hafif ya da güçlü-ağır seçeneklerdir.

Google DeepMind’ın Gemini sayfası bunu iyi gösteriyor: Gemini bir model ailesi, “Gemini uygulaması” ise bu modellerin kullanıldığı son kullanıcı ürünü. Mistral’de de aynı ayrım var: modeller ayrı, Le Chat adlı sohbet asistanı ayrı. Bu yüzden “Gemini’yi kullanıyorum” derken uygulamayı mı modeli mi kastettiğinize dikkat edin.

Kısa sözlük

• GPT: OpenAI’nin model ailesinin adı olarak bilinir. OpenAI’nin geliştirici sayfaları modellerini dört basamakta anlatıyor: en yetenekli, dengeli, hızlı ve verimli, en verimli. Ayrıca görsel, gerçek zamanlı ses ve konuşmayı yazıya çevirme gibi özel modeller sunuyor. Sohbet uygulaması ChatGPT’dir.
• Claude: Anthropic’in büyük dil modeli ailesi. Anthropic’in geliştirici belgeleri aileleri hız ve yeteneğe göre anlatıyor: Haiku en hızlısı, Sonnet hız ile zekâ dengesi, Opus uzun süren işler için varsayılan başlangıç noktası, Fable ise en zorlu muhakeme işleri için.
• Gemini: Google DeepMind’ın model ailesi. Metin, görsel, ses ve video gibi birden fazla girdi türünü anlayabilir. Uygulaması Gemini uygulaması.
• Gemma: Google DeepMind’ın açık model ailesi. Google’ın duyurusuna göre Gemini ile aynı araştırma ve teknolojiden yararlanılarak geliştirildi, Apache 2.0 lisansıyla sunuluyor ve küçük boyutları telefon gibi cihazlarda çevrimdışı çalışacak biçimde tasarlandı.
• Llama: Meta’nın modelleri. Meta, kendi sayfasında Llama’yı açık kaynaklı olarak tanıtıyor ve indirme bağlantısı veriyor. Lisans koşullarını kullanmadan önce okumak gerekir.
• Mistral: Hem şirketin hem modellerinin adı. Mistral’in model sayfası açık ağırlıklı modelleri ve ticari modelleri ayırıyor. Sohbet asistanı Le Chat’in iOS ve Android uygulamaları var.
• DeepSeek: DeepSeek, Inc. şirketinin adı. Geliştirici belgeleri hızlı ve ekonomik bir “Flash” ile daha güçlü bir “Pro” model sunduğunu söylüyor; geliştiriciler için sunduğu bağlantı biçimi OpenAI ve Anthropic ile uyumlu. Belgeler model ağırlıklarının açık yayımlandığını ya da tüketici uygulamasını anlatmıyor.

“Açık ağırlıklı” ne demek?

Bir modelin “ağırlıkları”, öğrenilmiş sayıların bulunduğu dosyalardır. Ağırlıkları indirebiliyorsanız modeli kendi bilgisayarınızda ya da sunucunuzda çalıştırabilirsiniz. Gemma, Llama ve Mistral’in bazı modelleri bu gruba giriyor. Kapalı modellerde ise modele yalnızca şirketin uygulaması veya hizmeti üzerinden ulaşırsınız.

Bu, ücretsiz ya da risksiz demek değildir. Her model kendi lisansıyla gelir: Gemma Apache 2.0 ile, Mistral’in açık modelleri Apache 2.0, MIT ya da şirketin kendi lisansıyla sunuluyor. Kendi bilgisayarınızda çalıştırmayı merak ediyorsanız sitedeki ilgili derse bakın. Bir modelin “açık” sayılması, verdiği her cevabın doğru olduğu anlamına da gelmez.

Adlar neden sürekli değişir?

Aile adı çoğu zaman sabit kalır, ama içindeki sürümler ve basamaklar değişir. Anthropic’in geliştirici belgeleri de yeni ailelerin eklenebileceğini yazıyor. OpenAI’nin rehberi de kullanılabilir modellerin, araçların ve kullanım sınırlarının ürüne göre değiştiğini belirtiyor. Aynı şirketin farklı ürünlerinde farklı model görmeniz bu yüzden normaldir.

Bu ders bilerek sürüm numarası vermiyor. Numaralar birkaç ay içinde eskir; ama “şirket, uygulama, aile, basamak” ayrımı eskimez. Bir model adı gördüğünüzde bu dört soruyu sorun, cevabı şirketin kendi sayfasında arayın.

Hangi model olursa olsun

Hangi şirketin modelini kullanırsanız kullanın aynı temel kural geçerli: kişisel verinizi yazmadan önce aracın gizlilik ayarına bakın. KVKK’nın Kasım 2025 tarihli rehberi, uygulamanın hangi verileri topladığını, ne amaçla işlediğini, kimlerle paylaştığını ve ne kadar sakladığını aydınlatma metinlerinden ve gizlilik politikalarından öğrenmenizi öneriyor. Bu bilgiyi her hizmet için ayrı ayrı okuyun; bir şirketin kuralı ötekine uygulanmaz.

Bu sözlük bir sıralama ya da öneri listesi değil. Hangi aracın sizin işinize uyduğunu görmek için aynı işi iki farklı araçla deneyin ve çıktıları kendi ölçütünüzle karşılaştırın.

Adım adım uygulama

1. Kullandığınız uygulamayı açın ve model seçicideki adları yazın.
2. Her adın yanına şirketi, uygulamayı ve model ailesini not edin.
3. Aynı ailedeki basamakları bulun: hızlı-hafif mi, dengeli mi, güçlü mü? Bunu şirketin kendi sayfasından kontrol edin.
4. Güçlü basamağın daha yavaş ve yoğun kullanımda daha pahalı olabileceğini aklınızda tutun; OpenAI’nin rehberi de daha güçlü modellerin kaliteyi artırdığını ama maliyet ve gecikmeyi yükselttiğini yazıyor.
5. Basit işlerde hafif basamağı, zor ve uzun işlerde güçlü basamağı deneyin. Sonucu kendiniz karşılaştırın.
6. Bilmediğiniz bir ad görünce sözlüğe değil, şirketin resmî sayfasına bakın. Sayfanın tarihini not edin.

Kontrol listesi

• Şirket, uygulama ve model ailesini ayırabiliyorum
• Basamak bilgisini şirketin resmî sayfasından aldım
• Bir modeli “açık” saymadan önce lisansı okudum
• Model adı ve sürüm bilgisini tarihli bir kaynaktan teyit ettim

Sık yapılan hatalar

• Uygulama adını model adı sanmak
• Yapay zekâya “en yeni model hangisi?” diye sorup cevabı kesin kabul etmek
• Açık ağırlıklı modeli ücretsiz ve risksiz saymak
• Basamak adını (hızlı, güçlü) kalite sıralaması sanmak

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• OpenAI Geliştirici Belgeleri: Modeller (İngilizce)
• OpenAI Geliştirici Belgeleri: Model seçimi rehberi (İngilizce)
• Claude Geliştirici Belgeleri: Modellere genel bakış (İngilizce)
• Google DeepMind: Gemini modelleri (İngilizce)
• Google Blog: Gemma modellerinin duyurusu (2 Nisan 2026) (İngilizce)
• Meta AI: Açık kaynaklı yapay zekâ sayfası (İngilizce)
• Mistral Belgeleri: Modellere genel bakış (İngilizce)
• Mistral AI: Haberler sayfası (İngilizce)
• DeepSeek API Belgeleri (İngilizce)
• KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi, 15 Soruda (Kasım 2025, PDF) (Türkçe)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/model-adlari-kisa-sozlugu-gpt-claude-gemini-llama-mistral-deepseek-gemma/ · Yapay Zeka Dersleri