Okulunuzda yapay zekâ etik ekibini oluşturun
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Bir öğretmen derste yapay zekâ aracı kullanmak istiyor, bir veli kaygısını iletiyor, biri de bir uygulamada sorun görüyor. Bunları kimin, hangi sırayla ele alacağı belli değilse işler yürümez. Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) Etik Kılavuzu bu iş için her okulda bir yapay zekâ etik ekibi kurulmasını ister. Bu derste ekibi kurma adımlarını sırayla izleyeceksiniz.
Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun/müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin. Ders, Kılavuz’un okul düzeyindeki bölümünü okuyan müdür, müdür yardımcısı ve ekip üyeleri içindir.
Önce ölçün
Okulunuzda yapay zekâ etik ekibi kuruldu mu? Evetse kaç üyesi sistemde tanımlı, hayırsa ekibi kurmak için kaç gün hedefliyorsunuz? Yazın: ___ .
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Ekip kimin için, kim kurar?
Kılavuz’a göre her tür ve derecedeki resmî ve özel okul müdürlükleri ile bilim ve sanat merkezleri ve halk eğitimi merkezleri bünyesinde, kurum müdürü tarafından “Okul Yapay Zekâ Etiği Ekibi” oluşturulur. Ekip müdürün başkanlığında ve en az üç üyeden oluşur. Müdür aynı zamanda sistemdeki birim sorumlusudur: ekibin kurulması, sekretaryada görevli kişilerin belirlenmesi ve sisteme tanımlanması onun görevidir. Bakanlık düzeyindeki Etik Kurulu’nun çalışma esaslarını belirleyen Yönerge ise 23 Ekim 2025 tarihli MEB haberine göre yürürlüğe girdi.
1. Üyeleri belirleyin
Kılavuz, müdür yardımcısının ve varsa öncelikle YEĞİTEK (Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü) okul sorumlusunun, bilişim teknolojileri/bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmeninin ve rehber öğretmenin ekipte yer almasını tercih eder. Amaç, eğitim teknolojisi, yapay zekâ ve etik konularını bilen kişileri bir araya getirmektir.
2. Sekretaryayı belirleyin
Ekip içinde idari işleri yürüten bir sekretarya görevi tanımlanır: başvuruları almak, kayıt altına almak, ilgili birimlere yönlendirmek ve itiraz süreçlerini izlemek. Kılavuz’a göre bu görevi okulda çalışan memur, büro personeli ya da ekip üyelerinden biri üstlenebilir.
3. Ekibi sisteme tanıtın
Etik beyan ve ihlal başvuruları Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Beyan Bildirim Sistemi (YAZEK) üzerinden yürür. Ekip üyelerini ve sekretaryayı bu sistemde tanımlamanın ekran adımları için aşağıdaki Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı videosunu izleyin. Ekranlar zamanla değişebilir; güncel hâlini sistemde kontrol edin.
4. İlk toplantıyı yapın
İlk toplantıda görev paylaşımını, öğretmenlere nasıl duyuru yapılacağını ve bir ihlal bildirimi geldiğinde izlenecek adımları konuşun. Kılavuz’a göre ekip, bildirimi en geç on beş gün içinde inceleyip sistemden değerlendirmesini tamamlar; ihlal tespit ederse süren uygulama derhâl durdurulur. Ekip, öğretmenin beyanında bariz bir risk görürse “Uygulamayı Başlatmayın/Durdurun” uyarısı yapabilir. Öğretmenin uygulamayı yapmak için ekipten onay alması ise gerekmez. Gündem taslağını hazırlamak için bir yapay zekâ sohbet botundan yardım isteyebilirsiniz.
Kopyalayıp deneyin
Okul müdürüyüm. Okul yapay zekâ etiği ekibinin ilk toplantısı için bir gündem taslağı yaz. Ekip: müdür başkan, müdür yardımcısı, bilişim teknolojileri öğretmeni, rehber öğretmen; sekretarya görevi ayrıca belirlenecek. Gündem yalnızca şunları içersin: görev paylaşımı, sisteme tanımlama durumu, öğretmenlere duyuru, ihlal bildirimi gelirse izlenecek adımlar ve on beş günlük inceleme süresi. Bilmediğin kuralı kendin ekleme, o yere KONTROL ET yaz. Okul ve kişi adı yazma.
Sonucu kontrol edin
- Gündemdeki her kuralı Etik Kılavuz’un üçüncü bölümüyle karşılaştırın; kaynakta olmayan kuralı çıkarın.
- KONTROL ET yazan yerleri Kılavuz’dan ve okulunuzun yönergesinden doldurun.
- Üye ve sekretarya listesinin sistemdeki kayıtla aynı olduğundan emin olun.
- Yeterli personeli olmayan okullar için Kılavuz, durumu resmî yazıyla ilçe millî eğitim müdürlüğüne bildirmeyi söyler; bu durumda ilçe müdürlüğüne yazın.
- Metni toplantıdan önce bir ekip üyesine okutun; son karar sizindir.
Sonra ölçün
Bir ay sonra kayıtlara bakın: kaç öğretmen beyan verdi, kaç başvuru geldi, kaç başvuru süresinde sonuçlandı? Yazın: ___ . Süre aşımı varsa nedenini ekip toplantısına taşıyın.
Gizlilik uyarısı
Ekibin önüne gelen başvurular öğrenci, veli ve öğretmen bilgisi içerebilir. Kılavuz, bu süreçte tarafların mahremiyetinin esas olduğunu söyler. Başvuru metnini, tutanağı ya da öğrenci bilgisini yapay zekâ aracına yapıştırmayın; yalnızca ad ve bilgi içermeyen kurgusal örnekler kullanın. Araç seçerken okul politikanızı ve ücretsiz seçenekleri kontrol edin.
Bir sonraki adım
Ekip kurulduktan sonra okul ilkelerini ve veli bilgilendirmesini Okul müdürleri için yapay zekâ dersiyle, uyarı yetkisinin nasıl işletildiğini Okul etik ekibinin durdurma uyarısını işletin dersiyle, öğrenci verisi konusunu Öğrenci verisi ve gizlilik dersiyle sürdürün. Kişisel veri kavramına sözlükten bakabilirsiniz.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): YAZEK’te Okul Yapay Zekâ Etiği Ekibi Tanımlanması
İzleme tavsiyesi: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (Türkçe, yaklaşık 2 dakika). Ekibin YAZEK’te nasıl tanımlandığını gösterir; ekranlar değişmiş olabilir, güncel sistemi kontrol edin.
Kendinizi deneyin
Okul yapay zekâ etiği ekibiyle ilgili hangisi Etik Kılavuz’a uygundur?
Kaynaklar
- MEB, Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (3. Bölüm: Okul Yapay Zekâ Etiği Ekibi; 4. Bölüm)
- MEB haberi: “Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kurulu Yönergesi” yayımlandı (23 Ekim 2025)
- Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı: YAZEK’te Okul Yapay Zekâ Etiği Ekibi Tanımlanması (YouTube, Türkçe)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/okulunuzda-yapay-zeka-etik-ekibini-olusturun/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
