Cevap yazısındaki yabancı sözcüğü sadeleştirin
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Vatandaşa giden bir cevap yazısında en sık takılan nokta, anlaşılması için sözlüğe bakmak gerektiren yabancı sözcük ve açılmamış kısaltmalardır. Yazıyı okuyan kişi “bu ne demek?” diye sormak zorunda kalırsa ikinci bir yazışma başlar. Bu derste bir paragrafı, vatandaşa ya da dosyaya ait hiçbir kişisel bilgiyi yapay zekâya vermeden sadeleştirecek ve sonucu yönetmeliğin kendi ölçütüyle denetleyeceksiniz. Kurumunuz sohbet araçlarının kullanımını kısıtlıyorsa önce o kuralı öğrenin; kurum kuralı bu dersin önündedir.
Hemen yapın
- Kurumunuzun sohbet aracı kuralına bakın; yasaksa durun.
- Bir paragrafı seçip kişisel bilgileri [VATANDAŞ], [DOSYA NO] gibi etiketlerle değiştirin.
- Aşağıdaki istemle sadeleştirtin, sonucu özgün metinle yan yana okuyun.
Mevcut paragrafınız
Son yazdığınız cevap yazısından bir paragraf seçin. İçindeki gereksiz yabancı sözcükleri ve ilk geçtiği yerde açılmamış kısaltmaları sayın: ___ . Aynı paragrafın en uzun cümlesi kaç sözcük? ___
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Yönetmelik ne ister?
Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete’de 10/6/2020 tarihli ve 31151 sayılı), kapsamı bakımından bütün kamu kurum ve kuruluşlarını ilgilendirir. Metin bölümü için şu hükümler bu dersin dayanağıdır:
- Belge, Türk Dil Kurumu’nun Yazım Kılavuzu ve Türkçe Sözlük’ünün güncel yayımı esas alınarak, dil bilgisi kurallarına göre anlamlı ve özlü yazılır (16. madde).
- Zorunlu olmadıkça yabancı kelimeye yer verilmez; verilirse anlamı parantez içinde belirtilir. Muhatabı yabancı ülke ya da uluslararası kuruluş olan yazışmalar bunun dışındadır (16. madde).
- Kısaltma kullanılacaksa ilk geçtiği yerde açık biçimi, sonra parantez içinde kısaltılmış biçimi yazılır (16. madde).
- Konu bölümü, belgenin içeriği hakkında kısa ve öz bilgi barındırır (13. madde).
Yönetmeliğin sözü “yabancı kelime”dir; günlük dilde yaşamayan ağır sözcükler için ise bu dersin önerisi, okuyanın yazıyı bir okuyuşta anlamasıdır. Bu ikisini birbirine karıştırmayın.
Paragrafı kişisel veriden arındırın
Paragrafı araca vermeden önce ad-soyad, kimlik numarası, adres, telefon, dosya ve sayı numaralarını [VATANDAŞ], [DOSYA NO], [TARİH] gibi etiketlerle değiştirin. Kanun, yönetmelik ya da önceki yazıya yapılan atıfları da [KORU] işaretiyle ayırın ki araç bunlara dokunmasın. Gizlilik dereceli belgeleri hiç yüklemeyin. Kişisel verinin ne demek olduğunu sözlükteki kişisel veri maddesinden okuyabilirsiniz.
Kopyalayıp deneyin
Aşağıdaki paragraf bir kamu kurumunun vatandaşa yazdığı cevap yazısından. Anlamını ve sonucunu değiştirmeden: 1) zorunlu olmadıkça kullanılmayan yabancı sözcükleri listele, her biri için yalın bir Türkçe karşılık öner; 2) ilk geçtiği yerde açılmamış kısaltmaları bul; 3) 30 sözcüğü aşan cümleleri ikiye bölerek yeniden yaz. Eski ve yeni metni yan yana ver. [KORU] işaretli kısımlara dokunma; madde numarası, kanun adı ya da tarih ekleme. Paragraf: [PARAGRAFI BURAYA YAPIŞTIRIN]
Ücretsiz bir sohbet aracı bu iş için yeterlidir; örneğin Google’ın yardım sayfasına göre Gemini’yi ücretli plan almadan standart sınırlarla kullanabilirsiniz, bu sınırlar değişebilir.
Anlam kaymasını yakalayın
Araç anlamı kaydırabilir. Bir örnek: “Talebinizin tevsiki için ilgili belgelerin ibrazı rica olunur” cümlesini “Başvurunuzu kanıtlayan belgeleri bize ulaştırmanızı rica ederim” biçimine çevirmek okunaklıdır, ama sizin kastettiğiniz “belgeleri göstermeniz” midir, “göndermeniz” midir? Bu fark idari işlemde önemli olabilir. Bu yüzden:
- Tarih, sayı, atıf ve süreleri özgün metinle yan yana koyun; tek biri bile değişmişse özgününe döndürün.
- Aracın önerdiği her Türkçe karşılığı Türkçe Sözlük’te bulun ve cümlede aynı anlama gelip gelmediğine karar verin.
- Zorunlu terim kaldıysa yönetmeliğe uygun olarak anlamını parantez içinde yazın.
- Sonucu kurumunuzun yazı işleri ya da amirinizin onayına sunun; imza ve sorumluluk sizde kalır.
Yeni sayım
Aynı paragrafta kalan gereksiz yabancı sözcük ve açılmamış kısaltma sayısı: ___ . En uzun cümle kaç sözcüğe indi? ___ . Anlamı değiştiren bir öneriyi geri çevirdiyseniz hangisi olduğunu not edin.
Kurum verisi uyarısı
Kamu çalışanı olarak kişisel veriye vatandaş adına siz bakıyorsunuz. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) üretken yapay zekâ rehberi, ad-soyad, adres, telefon numarası ve kimlik bilgilerinin paylaşılmamasını; üçüncü kişilere ait bilgilerin de bu sistemlere verilmemesini önerir. Sohbet araçlarına yüklenen metinlerin nasıl işlendiği araçtan araca değiştiği için kurumunuzun bilgi işlem ve hukuk birimine danışmadan gerçek yazışma yüklemeyin. Bu içerik hukuki ya da mali danışmanlık değildir.
Devam için
Dilekçe tarafını da görmek isterseniz Dilekçe nasıl yazılır?, yazıyı vatandaşın gözüyle okumak için Resmî yazıyı ve faturayı yapay zekâyla sadeleştirin dersine, kurum belgesini araca vermeden önce de Kurum belgesini yapay zekâya yüklemeden önce sorulacak 5 soru dersine bakın.
İzleme tavsiyesi: Google Workspace (İngilizce). Video, Google Docs içindeki Gemini’yi gösterir; bu özelliğin ücretli bir plan gerektirip gerektirmediğini Google’ın güncel sayfasından kontrol edin. Dersteki yöntem, ayrı bir sohbet penceresinde de uygulanır.
Kendinizi deneyin
Yapay zekâ sadeleştirdiği paragrafta bir kanun atfındaki tarihi değiştirmiş. Ne yaparsınız?
Kaynaklar
- Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (mevzuat.gov.tr; Resmî Gazete 10/6/2020, sayı 31151)
- Google: Gemini Apps limits & feature availability (Gemini Apps Help)
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113, Kasım 2025
Kaynak: yzdersleri.com/ders/cevap-yazisindaki-yabanci-sozcugu-sadelestirin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
