Torunla ortak ilgi bulmak için soru listesi

Torununuzla ne konuşacağınızı bilmemek çok yaygın bir sorundur. Yapay zekâ size sohbeti başlatacak sorular önerebilir; torununuz bu işin içinde olmaz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Yapay zekâya torununuz hakkında hangi bilgileri vereceğinizi, hangilerini vermeyeceğinizi
• Yaşa uygun, kısa ve açık uçlu soruları nasıl isteyeceğinizi
• Gelen listeden kendi soru kartlarınızı nasıl seçeceğinizi
• Soruları baskı yapmadan sohbette nasıl kullanacağınızı

Neden bir soru listesi?

“Okulda nasılsın?” sorusuna çoğu çocuk “iyi” der ve konuşma biter. Oysa “Bu hafta seni en çok ne güldürdü?” sorusu bir hikâye açabilir. İyi soru, cevabı tek kelimeyle bitmeyen sorudur.

Yapay zekâ bu tür soruları kısa sürede çoğaltır. Ama hangisinin size ve torununuza uyduğuna siz karar verirsiniz. Liste yalnızca bir başlangıç noktasıdır.

Bir örnek düşünelim. Eskişehir’de yaşayan Nermin Hanım 68 yaşında. On iki yaşındaki torunuyla çoğunlukla bayramlarda konuşuyor. Torunu futbolu ve bir bilgisayar oyununu seviyor. Nermin Hanım ikisini de bilmiyor. Amacı oyunu öğrenmek değil. Amacı, torununun anlatmasına fırsat vermek.

Torununuzun bilgilerini vermeyin

Soru listesi için torununuzun adına, okuluna, adresine ya da fotoğrafına ihtiyaç yoktur. “On iki yaşında bir çocuk, futbolu seviyor” demek yeter.

Bunun bir nedeni var. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun hazırladığı rehbere göre kişisel veri, kimliği belli ya da belirlenebilir bir kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Rehber, fotoğrafı da bu bilgiler arasında sayıyor. Çocuğun bilgileri de buna girer. Bu bilgi genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir.

İkinci bir nokta daha var: hesabı kim kullanıyor? Anthropic’in yardım sayfasına göre Claude yetişkinler içindir ve kullanıcının 18 yaş üstü olması gerekir. OpenAI ise 18 yaşın altındaki hesaplar için ayrı bir “gençler için” düzeni kuruyor; ebeveynler hesabı bağlayıp bazı ayarları yönetebiliyor. Kısacası bu araçların kuralları yaşa göre değişiyor. En güvenlisi şudur: hesabı siz kullanın, torununuza vermeyin.

Listeyi nasıl kullanırsınız?

Gelen soruların hepsini sormayacaksınız. En iyi beşini seçin. Kâğıda büyük harflerle yazın. Her görüşmede yalnızca bir tane sorun.

Torununuz cevap verdikten sonra dinleyin. Sonra kendi hikâyenizden küçük bir parça ekleyin: “Ben senin yaşındayken…” diye başlayabilirsiniz. Böylece konuşma sorguya dönmez, karşılıklı bir sohbet olur.

Bu komut çok açık. Yapay zekâ torununuzun yaşını, sevdiklerini ve sizin tarzınızı bilmiyor. Cevap da herkese uyan, soğuk bir liste olur.

Cevap kısa gelirse

Torununuz bazı sorulara kısa cevap verebilir. Bu normaldir. Büyüyen çocuklar çok sorulmaktan hoşlanmayabilir. Böyle olursa soruyu bırakın, başka bir gün başka bir soru deneyin.

Bir ilgi alanı ortaya çıkarsa birlikte yapmayı önerin: aynı maçı izlemek ya da aynı şarkıyı dinlemek gibi. Ortak ilgi, çoğu zaman soru sorarak değil, birlikte zaman geçirerek oluşur.

Torununuzun ilgi alanları zamanla değişir. Altı ay önce sevdiği şey şimdi sıkıcı gelebilir. Bu yüzden listeyi birkaç ayda bir yenileyin. Yapay zekâya yeniden sorarken, torununuzun son konuşmalarında fark ettiğiniz yeni bir ilgiyi ekleyin.

Adım adım uygulama

1. Torununuzun yaşını ve sevdiği iki üç şeyi bir kâğıda yazın. Adını yazmayın.
2. Kendinizi tek cümleyle tanıtın: yaşınız, mesleğiniz ya da eski mesleğiniz.
3. Sohbet asistanını açın. Komutu yazın ya da sesle söyleyin.
4. Gelen listeyi baştan sona okuyun. Size yabancı gelen soruyu silin.
5. En beğendiğiniz beş soruyu kâğıda büyük harflerle yazın.
6. Bir sonraki görüşmede yalnızca bir soru sorun ve cevabı dinleyin.
7. Torununuzun ilgisini çeken konuyu bir sonraki görüşme için not edin.

Kontrol listesi

• Torunumun adı, okulu, adresi ve fotoğrafı komuta girmedi.
• Sorular yaşına uygun.
• Sorular “evet” ya da “hayır” ile bitmiyor.
• Listeden yalnızca bana doğal gelen soruları seçtim.
• Sohbeti sınava çevirmeyeceğim.

Sık yapılan hatalar

• Çocuğun kişisel bilgilerini komuta yazmak.
• Listeyi olduğu gibi, robot gibi okumak. Soruyu kendi sözlerinizle değiştirin.
• Torunun söylediklerini asistana yazıp yorum istemek. Çocuğun cevabı da onun bilgisidir; sohbet sizinle onun arasında kalsın.
• Aynı görüşmede on soru sormak. Çocuk bunu sorgu gibi hisseder.

Yapay zekâ konuşmanın yerini tutmaz. Yalnızca konuşmaya cesaret verir. Asıl değerli olan, torununuzun anlattığını dinlemenizdir.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Anthropic yardım sayfası: Claude’da yaş kontrolü (age assurance) (İngilizce)
• OpenAI yardım sayfası: ChatGPT for Teens (İngilizce)
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu: 100 Soruda Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Türkçe)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/torunla-ortak-ilgi-icin-soru-listesi/ · Yapay Zeka Dersleri