Yapay zekâyla yazılmış habere ve videoya kanmamak

Bugün bir haber metni ya da video, birkaç dakikada ve neredeyse hiç emek harcamadan yapay zekâyla üretilebiliyor. Bu derste size gelen haber ve videoya inanıp paylaşmadan önce yapacağınız kontrolü öğreneceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Neden kandığımızı
• Yedi adımlık kısa bir kontrolü
• Videodaki yapay zekâ etiketinin neyi gösterdiğini ve neyi göstermediğini
• Emin olmadığınızda ne yapacağınızı

Neden kanıyoruz?

Yapay zekâyla yazılmış bir metin düzgün ve kusursuz görünebilir. Düzgün yazılmış olması doğru olduğunu göstermez. Sahte içerik çoğunlukla duygunuza seslenir: Korkutur, kızdırır ya da “hemen herkese gönderin” der.

Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) 25 Mart 2026’da yaptığı uyarıda, yapay zekâyla üretilen sahte görsel, ses ve video içeriklerinin kamuoyunu yanıltmak için kullanıldığını söyledi. Merkez; yalnızca ilgili resmî makamların açıklamalarına güvenilmesini, kaynağı belirsiz ve duyguyu hedef alan paylaşımlara şüpheyle yaklaşılmasını ve doğrulanmamış bilginin paylaşılmamasını öneriyor.

Aile grubuna gelen mesajlar

En çok kandığımız yer çoğu zaman tanıdığımız birinin gönderdiği mesajdır. Gönderen kötü niyetli değildir, kendisi de kandığı için iletir. “Önemli, herkese gönderin”, “bakanlık açıkladı” ya da “bunu medya vermiyor” gibi cümleler kuşku uyandırmalıdır. Bu cümleler duygunuza hitap eder ve düşünmenizi engeller.

Böyle bir mesaj aldığınızda gönderene nazikçe sorun: “Bunu nereden aldın?” Çoğu zaman cevap yoktur. Bu da mesajın kaynağının belirsiz olduğunu gösterir.

Videodaki etiket ne işe yarar?

YouTube’un yardım sayfasına göre gerçekçi ve yapay zekâyla üretilmiş ya da değiştirilmiş videoların etiketlenmesi gerekir. Etiket video oynatıcıda ya da açıklamada görünebilir. Ancak etiketi çoğunlukla içeriği yükleyen kişi belirtir. Sayfaya göre YouTube bazı içerikleri kendisi de etiketleyebilir, ama her içerik etiketlenmez. Yani etiket varsa dikkat edin, yoksa rahat olmayın.

Euronews’in 2 Nisan 2026 tarihli yazısı da yapay zekâ tespit araçlarının isabetinin tartışmalı olduğunu ve filigranın olmamasının görselin gerçek olduğunu kanıtlamadığını belirtiyor.

Kendinizi suçlamayın

Bu içeriklere kanan tek kişi siz değilsiniz. Önemli olan hiç yanılmamak değil, paylaşmadan önce durmayı alışkanlık hâline getirmektir. Yanıldığınızı fark ederseniz paylaştığınız kişilere kısaca “Bu doğru çıkmadı, silin” yazmanız yeterlidir.

Adım adım uygulama

1. Durun. Telefona gelen haberi hemen iletmeyin.
2. Kimin yazdığına bakın. Tanıdığınız bir haber kuruluşu mu, yoksa adını ilk kez duyduğunuz bir sayfa mı?
3. Aynı haberi başka güvenilir yerde arayın. Resmî bir açıklama var mı, bakın.
4. Tarihe bakın. Eski bir haber yeni gibi dolaşıyor olabilir.
5. Görsel için bir yakınınızdan Google ile görsel araması yaptırın. Google’ın yardım sayfasına göre görseli yükleyerek ya da bağlantısını yapıştırarak arama yapılabilir. Görselin ilk nerede çıktığına bakın.
6. Videoda ağız ve sesin uyuşup uyuşmadığına, aşırı pürüzsüz görünüme dikkat edin. Euronews bu işaretleri sayıyor ama teknoloji ilerledikçe azaldığını da belirtiyor.
7. Emin değilseniz paylaşmayın. Aile grubunda “Bunu gören var mı, doğru mu?” diye sorun.

Kontrol listesi

• Kaynağını tanıyorum.
• Başka güvenilir yerde de var.
• Tarihine baktım.
• Resmî açıklama aradım.
• Paylaşmadan önce bir yakınıma sordum.

Bir sohbet asistanına “Bu haber doğru mu?” diye sormayın. Cevap kesin kanıt değildir. Ama doğrulama sorularını hazırlatabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Haberi çok kişiden gelmiş diye doğru saymak.
• Videonun altında etiket yok diye gerçek saymak.
• Kızarak ya da korkarak hemen iletmek.
• Sohbet asistanının cevabını kanıt saymak.

Bu derste anlattığımız kontrol, her haber için bir saat harcamanızı gerektirmez. Çoğu zaman iki dakikada, yani kaynağa ve tarihe bakarak sonuca varırsınız. Yalnızca duygunuzu çok yükselten ve çok önemli görünen içerikler için daha derine inin.

Aynı konuda yakınlarınızla düzenli konuşun. Birinizin kandığı bir içerik, ötekinin uyarısıyla durdurulabilir. Aile içinde “şüpheli gelen bir şeyi birbirimize soralım” kuralı koymak en etkili korumalardan biridir.

Telefonunuzda gelen bağlantılara da dikkat edin. Bir haber sitesi gibi görünen ama adresi tanıdığınız sitenden biraz farklı yazılmış bir bağlantı sahte olabilir. Bağlantıya tıklamadan önce adresi okuyun. Emin değilseniz açmayın.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Habertürk: Yapay zekâ destekli sahte içeriklere ilişkin DMM’den uyarı (25 Mart 2026) (Türkçe)
• Euronews: Yapay zekâ dezenformasyonunu ayırt etme yolları (2 Nisan 2026) (Türkçe)
• YouTube Yardım: Altered or synthetic content disclosure (İngilizce)
• Google Arama Yardım: Görselle arama (İngilizce)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/yapay-zekayla-yazilmis-habere-ve-videoya-kanmamak/ · Yapay Zeka Dersleri