Evde yapay zekâ kuralları: Aile sözleşmesi örneği
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Bu ders genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez.
Evde yapay zekâ kullanımı için en etkili araç, ailece yazıp imzaladığınız kısa bir sözleşmedir. Bu derste örnek bir aile sözleşmesini ve onu kendi evinize göre nasıl uyarlayacağınızı öğreneceksiniz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- Neden sözlü uyarıdan çok yazılı bir aile sözleşmesinin işe yaradığını
- Sözleşmede bulunması gereken yedi maddeyi
- Sözleşmeyi çocuğunuzla birlikte nasıl yazacağınızı
- Yapay zekâ asistanından taslak almayı
Neden yazılı sözleşme?
Kural yalnızca ebeveynden gelince çocuk onu bir yasak olarak görür. Birlikte yazılan kural ise ortak karar olur. Çocuk kendi söylediği maddeyi daha kolay hatırlar ve uygular.
Sözleşme bir ceza listesi değildir. Amacı, hangi durumda ne yapılacağını önceden netleştirmektir. Böylece bir sorun çıktığında tartışma değil, daha önce konuştuğunuz kurallar devreye girer.
Bu fikir, kurumların da önerdiği çerçeveyle uyumludur. MEB’in etik tavsiyeler kitapçığı, öğrencilerin ve velilerin farkındalığını ve sorumlu kullanımı öne çıkarıyor. KVKK da yapay zekâ araçlarını kullanan çocuklar için ebeveynlere ayrı tavsiyeler yayımlamış. Bu ders genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir.
Yedi maddelik örnek sözleşme
Örnek aile sözleşmesi
1) Yapay zekâya ad, soyad, okul, adres, telefon ve fotoğraf yazmayız. 2) Yapay zekâyı ortak alanda, bir yetişkinin görebileceği yerde kullanırız. 3) Ödevde yapay zekâdan yardım aldıysak bunu öğretmenimize ve ailemize söyleriz. 4) Yapay zekânın verdiği bilgiyi bir kaynaktan daha doğrularız. 5) Beni korkutan, rahatsız eden ya da utandıran bir şey olursa hemen ailemle konuşurum ve bu yüzden cezalandırılmam. 6) Kullanım saatlerimiz: hafta içi ……, hafta sonu …… 7) Bu sözleşmeyi üç ayda bir birlikte gözden geçiririz. İmzalar: ……..
Üçüncü madde önemlidir. Çocuğun yardım aldığını gizlememesi, dürüstlük alışkanlığı kazanması için gereklidir. Beşinci madde ise çocuğun sorun yaşadığında size gelmesini kolaylaştırır; ceza korkusu çocuğu susturur.
Sözleşmeyi çocuğunuza göre uyarlayın
Maddeleri yaşa göre değiştirin. Küçük çocuklarda cümleler kısa ve resimli olabilir. Ergenlerde ise madde sayısını azaltıp sorumluluğu artırabilirsiniz.
Teknik ayarlar da sözleşmeyi destekler. Google yardım sayfasına göre Family Link ile yönetilen hesaplarda ebeveyn Gemini erişimini kapatabiliyor. Microsoft yardım sayfasına göre aile ayarlarından Copilot kullanım saatleri sınırlanabiliyor, görsel üretimi ve sesli mod gibi özellikler kapatılabiliyor. Ayar adları ve yerleri sürümlere göre değişebilir.
Siz de asistandan taslak isteyebilirsiniz. Aşağıdaki komutta kendi ailenize ait bilgileri yazmadan, yalnızca yaşı ve ihtiyacı verdiğinize dikkat edin.
Zayıf komut
Bana bir aile sözleşmesi yaz.
Güçlü komut
Ben on bir yaşında bir çocuğun velisiyim. Evde yapay zekâ kullanımı için çocuğumla birlikte imzalayacağımız bir aile sözleşmesi taslağı hazırla. Beş madde olsun, çocuğun anlayacağı kısa cümleler kullan. Kişisel bilgi paylaşmama, ödevde dürüstlük, bilgiyi doğrulama ve sorun yaşarsa ailesine söyleme konularını içersin. Cezayı değil, birlikte karar vermeyi öne çıkar.
Sözleşme uygulanırken ne olur?
İlk haftalarda çocuğunuz kuralları denemek isteyebilir. Bu normaldir. Sakin kalın ve sözleşmeyi birlikte açıp ilgili maddeye bakın. Böylece konu sizinle çocuğunuz arasında değil, ortak yazdığınız metin üzerinde konuşulur.
Kurala uyduğu zamanlarda da bunu fark edin ve teşekkür edin. Kural çiğnenirse önce nedenini dinleyin; çoğu zaman eksik anlaşılan bir madde ya da gerçekçi olmayan bir saat sınırı vardır.
Adım adım uygulama
- Çocuğunuzla sakin bir zamanda oturun ve neden bir sözleşme istediğinizi anlatın.
- Önce çocuğunuzdan kendi kural önerilerini isteyin; en az iki tanesini sözleşmeye alın.
- Yedi maddelik örneği birlikte okuyun ve eve uymayan maddeyi değiştirin.
- Boşlukları (saatler gibi) birlikte doldurun.
- Sözleşmeyi basıp ortak bir yere asın ya da telefonunuza fotoğrafını kaydedin.
- Üç ay sonrası için takvime birlikte gözden geçirme günü yazın.
Kontrol listesi
- Sözleşmeyi çocuğumla birlikte yazdım.
- Kişisel bilgi maddesi var.
- Sorun yaşandığında cezalandırmama sözü var.
- Kullanım saatleri belli.
- Gözden geçirme tarihi belli.
İpucu
Sözleşmeyi yalnızca çocuğa değil, yetişkinlere de uygulayın. Ailede herkes için geçerli bir maddenin olması, kuralı cezadan çıkarıp ev düzenine dönüştürür.
Sık yapılan hatalar
- Sözleşmeyi çocuğa sormadan yazıp imzalatmak.
- Çok uzun yazmak; yedi maddeyi geçen sözleşmeler hatırlanmaz.
- Sözleşmeyi bir kez imzalayıp bir daha açmamak.
- Kuralı çocuğa koyup kendiniz uymamak.
Kendinizi deneyin
Aile sözleşmesinin temel amacı nedir?
Çocuk korkutucu bir içerikle karşılaştığında sözleşmede ne yazmalıdır?
Sözleşmeyi hazırlamanın en iyi yolu hangisidir?
Asistandan taslak isterken hangi bilgiyi yazmamalısınız?
Bu derste önerilen gözden geçirme sıklığı nedir?
Kaynaklar
- KVKK: Yapay Zekâ Araçlarını Kullanan Çocuklar İçin Ebeveynlere Yönelik Tavsiyeler (Türkçe)
- MEB: Eğitimde yapay zekâya yönelik etik tavsiyeler (Türkçe)
- Google: Gemini Uygulamaları’na giriş için gerekenler ve yaş koşulu (İngilizce)
- Microsoft: Copilot yaş sınırları ve ebeveyn denetimleri (İngilizce)
Son kontrol: 8 Kasım 2026
Kaynak: yzdersleri.com/ders/evde-yapay-zeka-kurallari-aile-sozlesmesi/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Ödevde çocuğunuza nasıl eşlik edersiniz?
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
