İçeriğe geçİçeriğe geç
Ders bul
Panelim

Kamuda yapay zekâ: resmî yazıdan brifinge

Kamuda yapay zekâ: resmî yazıdan brifinge kapak görseli

Bu rehber genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez. Mevzuatla ilgili bölümler genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir.

Kamu kurumunda ya da belediyede çalışıyorsanız gününüzün büyük kısmı yazıyla geçer: resmî yazı, dilekçe yanıtı, duyuru, tutanak, brifing notu. Bu rehber sitedeki kamu derslerini, araca neyin yazılmayacağını anlatan kurallardan başlayıp birim için kalıcı talimatlı bir asistana kadar sıraya koyar. Sonunda yapay zekâyı ilk taslak için kullanırken kararı, imzayı ve gizliliği kendi elinizde tutmayı öğrenmiş olursunuz.

Bu rehber kimin için?

Bakanlıkların taşra birimlerinde, il ve ilçe müdürlüklerinde, belediyelerde ve üniversitelerin idari birimlerinde yazı işi yapan memurlar, sözleşmeli personel, şefler ve birim yöneticileri için hazırlandı. Kod bilgisi gerekmez. Hangi sohbet aracını kullandığınız da belirleyici değildir; belirleyici olan, kurumunuzun hangi araca izin verdiğidir. Kurumunuz yapay zekâ kullanımını sınırlıyorsa rehberdeki adımları o sınırın içinde uygulayın.

Önce bilmeniz gerekenler

Aşağıdaki resmî metinler tek tek araçları anlatmaz; ama araca neyi yazacağınızın ve çıktıyla ne yapacağınızın sınırını çizer. Kurumunuzun yazılı talimatı varsa her zaman önce o gelir.

Birincisi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunudur. 7 Nisan 2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Kanuna göre kişisel veri, kimliği belirli ya da belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Dilekçedeki ad ve adres de, tutanaktaki katılımcı adı da buna girer. Kanunun 4. maddesi veriyi belirli, açık ve meşru bir amaçla, o amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü biçimde işlemeyi ister. 12. madde ise veri sorumlusuna, verinin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önleyecek teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü verir. Kanun anonim hâle getirmeyi (anonymization), verinin başka verilerle eşleştirilse bile kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma getirilmesi olarak tanımlar. Yalnız adı silmek bu yüzden yetmeyebilir; mahalle, tarih ve olay bir arada kişiyi tanıtabilir.

İkincisi Kişisel Verileri Koruma Kurumunun 5 Mart 2026’da yayımladığı “İş Yerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı” belgesidir. Belge, kuruluşların hangi araçların, hangi amaçlarla ve hangi bilgilerle kullanılabileceğini gösteren açık bir politika yazmasını öneriyor. Kurumun bilgisi ve onayı dışındaki kullanımı gölge yapay zekâ (shadow AI) diye adlandırıyor ve tümden yasaklamanın bu kullanımı artırabileceğini belirtiyor. Kişisel veri, ticari sır ya da hassas bilgi içermemek şartıyla dil düzeltme, fikir geliştirme ve kamuya açık bir konuyu özetleme gibi işleri uygun örnekler arasında sayıyor. Ad, tarih ve konum gibi ayırt edici ayrıntılar yerine genel ifadeler kullanmayı öneriyor. Gerçeğe uymadığı hâlde ikna edici görünen çıktılara (halüsinasyon, hallucination) ve çıktıya aşırı güvenme eğilimine (otomasyon ön yargısı, automation bias) karşı da uyarıyor. Belgeye göre çıktı nihai kararın dayanağı değil, insan denetiminde bir yardımcıdır. Kurumun Kasım 2025 tarihli 15 soruluk rehberi de günlük kullanıcılar için ayrıca öneriler içeriyor.

Üçüncüsü 10 Haziran 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliktir. Yönetmelik bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kapsar; sayı, tarih, konu, muhatap, ilgi, metin, imza ve ek bölümlerini ayrı maddelerde düzenler. Metnin Türk Dil Kurumunun yazım kılavuzuna ve sözlüğüne göre, anlamlı ve özlü yazılmasını, zorunlu olmadıkça yabancı kelime kullanılmamasını ister. Gizlilik derecesini belirleme sorumluluğu belgeyi imzalayan yetkili makamdadır. Yapay zekâ bu yüzden yazının gövdesinde işe yarar; sayıyı, tarihi, gizlilik derecesini ve imzayı kurumunuzun sistemi ve yetkilisi belirler.

Dördüncüsü 2019/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine dayanan Bilgi ve İletişim Güvenliği Rehberidir. Rehber, kamu kurum ve kuruluşları ile kritik altyapı hizmeti veren işletmeler için asgari güvenlik tedbirlerini belirler. Mart 2026 tarihli 1.1 sürümünü Siber Güvenlik Başkanlığı yayımladı; belgedeki açıklamaya göre mülga Dijital Dönüşüm Ofisinin yetkileri bu başkanlığa devredildi. Rehber “çok gizli”, “gizli”, “özel” ya da “hizmete özel” olarak sınıflandırılan bilgiyi gizlilik dereceli bilgi sayar; özel nitelikli kişisel verileri de kritik veri kapsamına alır. Bulut hizmetlerinde veri erişimi ve saklamaya ilişkin güvenlik şartlarının sözleşmelerde yer almasını ister. Bir aracın onaylı olup olmadığını bu yüzden bilgi işlem biriminize sorun.

Son olarak Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının hazırladığı Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (2021-2025), ilkeleri arasında mahremiyeti, şeffaflık ve açıklanabilirliği, sorumluluk ve hesap verebilirliği sayar. Hesap verebilirlik ilkesi insan denetimi için mekanizma kurulmasını da içerir. Bir dilekçe yanıtında bu ilke basit bir kurala dönüşür: İçeriğe siz karar verirsiniz, yapay zekâ yalnız dili düzenler.

Başlamadan önce hazırlayın

  • Kurumunuzun yapay zekâ konusundaki yazılı talimatı ya da bilgi işlem biriminizin bu konudaki cevabı.
  • Kurumunuzun kullanımına izin verdiği bir sohbet aracı.
  • Kişisel veri taşımayan uydurma örnekler: hayalî bir dilekçe, bir duyuru metni, takma adlarla yazılmış toplantı notu.
  • Resmî Gazete’de ya da mevzuat.gov.tr’de yayımlanmış kısa bir genelge veya yönetmelik metni.

Adım adım öğrenme yolu

İlk dört ders başlangıç düzeyindedir; sonra orta ve ileri düzeye geçilir. Her dersin sonundaki kısa soruları cevaplamadan bir sonrakine geçmeyin.

  1. Kamu çalışanları için yapay zekâ: Yazışma, rapor ve sınırlar: Yapay zekânın kamuda hangi yazı işlerinde işe yaradığını ve gerçek bir metni anonimleştirerek nasıl taslak isteyeceğinizi görürsünüz.
  2. Kamuda yapay zekâ kullanırken altın kurallar: gizli bilgi, kişisel veri, kurum politikası: Üç altın kuralı ve her komuttan önce soracağınız üç kısa soruyu öğrenirsiniz.
  3. Resmî yazı taslağını yapay zekâyla hazırlamak ve yönetmeliğe göre kontrol etmek: Yapay zekâdan yalnız gövde metnini istemeyi, sayı, tarih ve imza gibi parçaları Elektronik Belge Yönetim Sistemine (EBYS) bırakmayı öğrenirsiniz.
  4. Vatandaş dilekçesine sade ve nazik yanıt taslağı hazırlamak: Dilekçeyi yapıştırmadan kendi cümlelerinizle özetlemeyi, ret ya da kısmi yanıtı gerekçesi ve başvurulabilecek başka yolla yazmayı denersiniz.
  5. Vatandaşa duyuruyu sade dile çevirmek: Ağır bir duyuruyu “ne, ne zaman, nerede, kimi ilgilendiriyor, ne yapmalıyım” sırasına sokarsınız. Ardından tarih, saat ve koşulların değişmediğine bakarsınız.
  6. Uzun mevzuat ya da genelgeyi yapay zekâyla özetletmek ve özeti doğrulamak: Yalnız yayımlanmış metni araca verir, madde numaralarını koruyan bir özet ister, özetteki sayı, süre ve tarihleri asıl metinle tek tek karşılaştırırsınız.
  7. Toplantı notundan tutanak taslağı hazırlamak: Notlardaki adları “Katılımcı A” gibi kodlarla değiştirir, görüşü karardan ayıran bir tutanak taslağı çıkarırsınız.
  8. Sunum ve brifing hazırlamak: iskelet, konuşma notu, karşı sorular: Dinleyiciye ve süreye göre bir brifing iskeleti, başlığı mesaj taşıyan slaytlar ve tek sayfalık karar notu hazırlarsınız.
  9. Birim için kalıcı talimatlı yapay zekâ asistanı kurmak: gizli veri koymadan: Birimin yazım kurallarını beş bölümlük bir talimata yazar, asistanı gizli veri yapıştırılıyormuş gibi sınarsınız.

Sık yapılan hatalar

  • Dilekçeyi ya da tutanağı olduğu gibi araca yapıştırmak. Önce ne istendiğini kendi cümlelerinizle iki üç satırda yazın.
  • Kişisel hesapla açılmış ücretsiz bir aracı, kuruma sormadan iş metni için kullanmak.
  • Yapay zekâya sayı, tarih, ilgi satırı ya da gizlilik derecesi yazdırmak. Bunlar sistemin ve yetkilinin işidir.
  • Mevzuat özetini asıl metne bakmadan kullanmak. Bir süre ya da madde numarası yanlışsa bütün yazı yanlış olur.
  • Sade dile çevirirken “daha anlaşılır olsun” diye bir koşulu ya da istisnayı metinden düşürmek.

Sık sorulanlar

Kurumumda yazılı bir yapay zekâ kuralı yok. Ne yapmalıyım?

Bilgi işlem biriminize ve amirinize yazılı olarak sorun. Cevap gelene kadar araca yalnız kişisel veri ve kurum içi bilgi taşımayan metin yazın.

Yayımlanmış bir genelgeyi araca yapıştırmak sorun olur mu?

Resmî Gazete’de ya da kurumun sitesinde yayımlanmış metin herkese açıktır. Yalnız kurum içinde dolaşan, henüz yayımlanmamış ya da gizlilik dereceli bir yazı ise açık değildir. Emin değilseniz yapıştırmayın.

Yapay zekânın yazdığı metni imzalarsam sorumluluk kimde olur?

İmza sizindir. Araç yalnız bir taslak verir; yazıyı okuyup düzelten, gönderen ve imzalayan kişi metnin içeriğini üstlenir. Bu yüzden her taslağı baştan sona kendiniz okuyun.

Toplantının ses kaydını yazıya döktürebilir miyim?

Kurumunuz açıkça izin vermedikçe hayır. Ses kaydında katılımcıların sesi, adları ve henüz kesinleşmemiş görüşler bulunur. Tutanak dersi, notları rol kodlarıyla yazıp yalnız onları kullanmayı gösterir.

Birim asistanına örnek yazılarımızı yükleyebilir miyim?

Gerçek yazıları yüklemeyin. Kalıcı talimat da araca verilen bir veridir. Yazım kurallarınızı, hitap biçimlerinizi ve uydurma bir örneği talimata yazmak çoğu zaman yeterlidir.

Bu rehberden sonra

Kamu derslerini bitirdikten sonra aynı alışkanlıkları e-posta, toplantı gündemi, haftalık rapor ve tablo işlerine taşımak için İş hayatında yapay zekâ kursuna geçebilirsiniz.

Bu rehberle ilgili kurslar

Bu rehberdeki konuları sıralı dersler, öz sınama ve bitirme uygulamasıyla çalışmak için:

Kaynaklar

Son kontrol: 10 Kasım 2026