Ödev eşlikçisi asistanı: ipucu verir, cevap vermez
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Çocuğunuz ödevde takıldığında yapay zekâya sorarsanız çoğu zaman cevabı hazır alırsınız ve öğrenme orada biter. Bu derste cevap yazmayan, yalnızca çocuğa nasıl yardım edeceğinizi gösteren bir asistan kuracaksınız.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- Asistanı çocuk için değil, ebeveyn için kurmayı
- Üç basamaklı ipucu merdivenini talimata yazmayı
- Cevabın sızmasını önleyen kuralları koymayı
- Çocuğun adını ve okulunu paylaşmadan çalışmayı
Aracı ebeveyn kullanır
Bu dersteki asistan çocuğa verilmez. Siz kullanırsınız. Çocuğun defterindeki soruyu kendi cümlenizle yazar, asistanın yanıtını okur, çocuğa ise kendi sözlerinizle anlatırsınız. Çocukların bir yapay zekâ aracını kendi başına kullanması bu dersin konusu değildir; araçların resmî yaş koşullarını ayrıca okumanız gerekir.
Bursa’da yaşayan bir anne, dördüncü sınıfa giden oğlunun kesir ödevinde takıldığını görüyor. Kendisi de kesirleri unutmuş. Soruyu doğrudan çözdürürse çocuk cevabı defterine geçirir, ama konuyu öğrenmez. Anne asistandan bir çözüm değil, çocukla konuşurken kullanabileceği bir yol haritası istiyor.
İpucu merdiveni nedir?
Merdiven, yardımı üç basamağa böler ve her basamak yalnızca siz isteyince açılır. Birinci basamak sorunun hangi konuya ait olduğunu ve hatırlanması gereken bilgiyi söyler. İkinci basamak aynı türden ama farklı sayılarla çözülmüş kısa bir örnek gösterir. Üçüncü basamak çocuğa sorabileceğiniz yönlendirici sorular verir.
Hiçbir basamakta ödevin cevabı yazılmaz. Örnekteki sayıların farklı olması önemlidir; çünkü çocuk yöntemi kendi sorusuna uygulamak zorunda kalır. Çoğu zaman birinci basamak yeter. Çocuk hâlâ takılıyorsa ikinci basamağa geçersiniz.
Merdivenin bir yararı da temponun çocukta kalmasıdır. Acele edilmez; çocuk hazır olduğunda bir sonraki basamağa geçilir. Aynı yöntemi başka derslerde de kullanabilirsiniz: yalnız örnekteki konuyu ve çocuğun sınıf düzeyini değiştirirsiniz.
Cevabın sızmasını nasıl önlersiniz?
Talimatın ilk kuralı şu olsun: ödevin cevabı, ben istesem bile yazılmaz. Yorgun bir akşamda “sadece sonucu söyle” yazma isteği doğar; bu kural o anı baştan kapatır.
Kurala rağmen bazen cevap çıkabilir. Bu yüzden asistanın yanıtını çocuğa göstermeden önce siz okuyun. Çözümlü örneği de kendiniz kontrol edin; yanlış olabilir. Emin değilseniz konuyu öğretmene sorun. Öğretmeninizin yapay zekâ kullanımına dair bir kuralı varsa ona uyun.
Çocuğun adını, okulunu, öğretmeninin adını ve sınıf listesini yazmayın. Ödev fotoğrafı yüklerseniz üzerindeki adı kapatın.
Hangi araçta kurarsınız?
Bu asistanı Claude’da Projects altında, ChatGPT’de bir projede ya da Gemini’de Customize, Skills, Create ve Create manually yolunda kurarsınız. Üçünde de talimat metnini yapıştırırsınız. Claude’da talimat projedeki bütün sohbetlerde, ChatGPT’de yalnız o projede geçerlidir. ChatGPT’de kişisel hesapla yeni özel GPT oluşturamazsınız. Gemini’de Gem’ler 17 Kasım 2026’da salt okunur olacak, 17 Aralık 2026’da kaldırılacak. Adım adım kurulum için serinin yemek planı dersine bakabilirsiniz.
Adım adım uygulama
- Aşağıdaki talimatı kendi hesabınızda kurun.
- Defterdeki soruyu kendi cümlenizle, ad ve okul olmadan yazın.
- Asistanın verdiği birinci basamağı çocuğa kendi sözlerinizle anlatın.
- Çocuk hâlâ takılırsa ikinci basamağı isteyin.
- Çözümlü örneği çocukla birlikte inceleyin; ödevdeki soruyu çocuk kendisi çözsün.
- Çocuk cevabını yazdıktan sonra yöntemini asistana anlatıp kontrol isteyin.
Kontrol listesi
- Talimatın ilk kuralı cevap yazmayı yasaklıyor mu?
- Üç basamak ayrı ayrı, siz isteyince açılıyor mu?
- Asistanın yanıtını çocuğa göstermeden önce okudunuz mu?
- Sohbette çocuğun adı, okulu ya da öğretmeni var mı?
- Çözümlü örneği kendiniz kontrol ettiniz mi?
Zayıf komut
Çocuğumun matematik ödevini çöz.
Güçlü komut
Sen bir ebeveynin ödev eşlikçisisin. Seninle ben konuşuyorum, çocuk konuşmuyor. Çocuk ilkokul dördüncü sınıfta.
Kurallar: 1) Hiçbir koşulda ödevin cevabını, sonucunu ya da boşluğa gelecek sözcüğü yazma; ben istesem bile yazma. 2) Soruyu okuyunca konusunu söyle ve yardımı üç basamakta ver. Basamak 1: yalnızca konuyu ve hatırlanacak bilgiyi anlat. Basamak 2: aynı türden ama farklı sayılarla çözülmüş kısa bir örnek göster. Basamak 3: çocuğa sorabileceğim üç yönlendirici soru yaz. 3) Ben istemedikçe bir sonraki basamağa geçme. 4) Çocuğun bulduğu cevabı ya da yöntemi bana yazarsam kontrol et; yanlışsa nerede takıldığını söyle ama doğrusunu yazma. 5) Emin olmadığın bir şey varsa bunu açıkça söyle. 6) Türkçe, sade ve çocuğa anlatılabilecek örneklerle yaz. 7) Çocuğun adını, okulunu ya da öğretmenini isteme.
Komut
Soru: Bir pizzanın sekizde üçünü Elif, sekizde ikisini Can yedi. İkisi birlikte pizzanın kaçta kaçını yedi? Çocuk kesirleri toplamayı hatırlamıyor. Basamak 1’i ver.
Yapay zekâ çıktısı (örnek)
Basamak 1. Konu: paydaları aynı olan kesirleri toplama. Hatırlanacak bilgi: payda parçanın büyüklüğünü, pay ise kaç parça alındığını gösterir. Parçaların büyüklüğü aynıysa değişen şey nedir, aynı kalan şey nedir? Çocuğa şöyle sorabilirsiniz: “Parçalar aynı büyüklükteyse kaç parça olduklarını nasıl bulursun?”
Cevap yazılmadı. İsterseniz Basamak 2’de farklı sayılarla çözülmüş bir örnek göstereyim.
Sık yapılan hatalar
- Asistanı doğrudan çocuğa vermek; bu dersteki kurallar ebeveyn kullanımı için yazıldı.
- Yorgun bir akşamda cevabı istemek ve talimatın ilk kuralını gevşetmek.
- Çözümlü örneği kontrol etmeden çocuğa göstermek.
- Çocuğun adını, okulunu ya da ödev fotoğrafındaki adı paylaşmak.
İpucu
Asistan cevabı bir kez yazarsa talimatın ilk satırına “Cevap yazmak yasaktır.” cümlesini taşıyın. Kuralın ilk satırda olması onu daha görünür kılar.
Kendinizi deneyin
Aşağıdaki üç soru dersin ana fikirlerini sınar. Yanlış yanıt verirseniz açıklamayı okuyun ve ilgili bölüme dönün.
Bu dersteki ödev asistanını kim kullanır?
İkinci basamakta asistan ne yapar?
Asistan ödev sorusunun cevabını yazdı. En doğru davranış hangisi?
Kaynaklar
- Claude Yardım: How can I create and manage projects (İngilizce)
- OpenAI Yardım: Projects in ChatGPT (İngilizce)
- OpenAI Yardım: GPTs in ChatGPT (İngilizce)
- Gemini Yardım: Gem’lerden skill’lere geçiş (İngilizce)
Son kontrol: 8 Kasım 2026
Kaynak: yzdersleri.com/ders/odev-eslikcisi-asistani-ipucu-verir-cevap-vermez/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Dükkânınızın müşteri mesajı asistanı
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
