Cevabı kısaltmak ve uzatmak: uzunluğu siz belirleyin

Aynı metin bir yerde iki cümle, başka bir yerde bir sayfa olmalıdır. Yapay zekâya uzunluğu siz söylemezseniz, o kendi kararını verir.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Cevabın uzunluğunu cümle, paragraf ya da madde sayısıyla nasıl belirleyeceğinizi
• Metni kısaltırken tarih, yer ve isimleri nasıl koruyacağınızı
• Kısa bir cevabı bilgi eklemeden nasıl uzatacağınızı
• Kısaltılmış metinde bilgi kaybını nasıl yakalayacağınızı

Uzunluk bir tercihtir, tesadüf değil

Google’ın komut rehberi, uzunluğu komutun biçim kısmına koyar ve örnek olarak bir paragraf, iki cümle, iki paragraf ya da karakter sayısı sınırı verir. OpenAI’nin yardım sayfası da net ve belirli ifadeler kullanmayı önerir. Yani “kısa yaz” yerine “iki cümleyle yaz” demek, botun sizin için “kısa”nın ne kadar olduğunu tahmin etmesini engeller.

Bir şeyi de baştan söyleyelim. Sayıya tam uyulmayabilir. “Altmış kelime” dediğinizde metin yetmiş ya da elli kelime çıkabilir. Böyle olursa yeniden isteyin. Kesin sınır gerektiğinde sayıyı bir de kendiniz kontrol edin.

Uzunluğu okuyacak kişiye göre de seçin. Telefondan okunacak bir mesaj kısa olmalıdır. E-posta biraz daha uzun olabilir. Bir toplantıda sesli okunacak metin ise nefes alınabilecek kısa cümleler ister. Aynı bilgi, kimin okuyacağına göre boyut değiştirir. Bu yüzden komuta bir de “mesajı muhtar okuyacak” ya da “üyeler telefonda okuyacak” gibi kısa bir bilgi eklemek faydalıdır.

Mersin’deki dernek başkanı örneği

Mersin’de bir mahalle derneğinin başkanı, yıllık faaliyet raporunu üyelere göndermeden önce kısa bir özet çıkarmak istiyor. Raporun metnini sohbete yapıştırıyor ve şunu yazıyor:

Bu komutla gelen cevap ya çok kısa ya hâlâ uzun olur. Hangi bilginin kalacağını da bot seçer. Tarih ya da toplantı yeri gibi önemli bir bilgi kaybolabilir. Şimdi daha dikkatli bir sürüm:

Son satıra dikkat edin. Bota çıkardığı şeyi söyletmek, kısaltmanın en güvenli yoludur. Çünkü kayıp bilgi sessizce kaybolmaz, size listelenir. Gelir gider ayrıntısı gibi önemli bir konu çıkmışsa yeniden yazdırabilirsiniz.

Kısaltmanın iki yolu: çıkarmak ve sıkıştırmak

Kısaltma iki şekilde olabilir. Birincisinde bazı konular tamamen çıkar. İkincisinde konular kalır ama daha az sözcükle anlatılır. Hangisini istediğinizi söylemezseniz bot kendi tercihini yapar. Faaliyet raporu gibi bir metinde genellikle ikinci yol işe yarar, çünkü üyeler hiçbir etkinliğin atlanmasını istemez.

Bunu komutta şöyle yazabilirsiniz: “Hiçbir etkinliği çıkarma, yalnızca her birini tek cümleye indir.” İsterseniz tersini de seçersiniz: “En önemli üç konuyu seç, gerisini at.” İki durumda da çıkarılanı bota söyletmek, işi kontrol etmenizi kolaylaştırır.

Uzatmak: bilgi eklemeden genişletmek

Uzatma isteği daha tehlikelidir. Bot metni büyütmek için bilmediği ayrıntıları uydurabilir. Bu yüzden “uzat” demek yerine neyin genişleyeceğini söyleyin. Örneğin: “Her etkinlik için iki cümle ekle, ancak yalnızca rapordaki bilgileri kullan.” Ya da: “Metni değiştirme, her paragrafa bir örnek cümle ekle.”

Uzatma sırasında ton da kayabilir. Samimi bir mesaj uzayınca resmîleşebilir. Hangi tonun korunacağını söylemek yararlıdır.

Adım adım uygulama

1. Kısaltmak ya da uzatmak istediğiniz metni sohbete yapıştırın. Başkalarının kişisel verisi varsa önce silin.
2. Uzunluğu cümle, paragraf ya da madde sayısıyla yazın.
3. Korunacak bilgileri sayın: tarih, yer, isim, rakam.
4. Kısaltmada “çıkardığın konuları söyle” cümlesini ekleyin.
5. Uzatmada “yalnızca metindeki bilgiyi kullan” kuralını ekleyin.
6. Sonucu özgün metinle karşılaştırın. Tarih ve rakamlar aynı mı bakın.

Kontrol listesi

• Uzunluğu sayıyla yazdım mı?
• Korunacak bilgileri açıkça söyledim mi?
• Çıkarılan konuların listesini istedim mi?
• Uzatırken yeni bilgi eklenmemesi için kural koydum mu?
• Sonucu özgün metinle karşılaştırdım mı?

Sık yapılan hatalar

• “Kısa olsun” demek. Kısanın ne olduğunu sayıyla söyleyin.
• Kısaltılmış metni özgün metinle karşılaştırmadan göndermek.
• Uzatmayı bota serbestçe bırakmak. Bilmediği ayrıntıyı ekleyebilir.
• Kelime sayısına birebir uyulmasını beklemek. Gerekirse yeniden isteyin.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Google Workspace: etkili komut yazma (İngilizce)
• Google: Google Workspace için Gemini komut yazma rehberi (PDF) (İngilizce)
• OpenAI Yardım Merkezi: ChatGPT için komut yazma en iyi uygulamaları (İngilizce)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/cevabi-kisaltmak-ve-uzatmak/ · Yapay Zeka Dersleri