Araç çağrısını fark edin: cevap modelden mi, araçtan mı?
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Yapay zekâ sohbet aracına “bugün dolar kaç?” ya da “bu 37 kalemlik listeyi topla” dediğinizde cevap her zaman aynı yolla gelmez. Bazen model cevabı kendi bildiğinden yazar, bazen de bir araca iş yaptırıp sonucu size aktarır. Bu mekanizmaya araç çağrısı (modelin arama, hesap ya da dosya işi gibi bir işi başka bir araca yaptırması) denir. Bu derste cevabın hangi yoldan geldiğini fark etmeyi öğreneceksiniz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun
Çoğumuz sohbet kutusunun içinde tek bir “akıllı varlık” olduğunu sanırız. Oysa ekranın arkasında iki ayrı iş olabilir: model (yazıyı üreten yapay zekâ parçası) cevabı yazar; gerekirse bir araç da ona bilgi getirir ya da hesap yapar. İkisini karıştırınca iki hata çıkar. Birincisi, araca sorulmuş gibi görünen cevabı modelin ezberinden gelmiş sanıp güncel saymak. İkincisi, araç hiç çalışmamışken “aradım, baktım” havasındaki cevaba güvenmek.
Önce ölçün
Son bir haftada yapay zekâya sorduğunuz soruların kaçı güncel bilgi, hesap ya da dosya gerektiriyordu? Tahmin edin ve yazın: ___ soru. Bu sorular için cevabın nereden geldiğine hiç baktınız mı: ___ kez.
1. Araç çağrısı nasıl işler
Anthropic’in (Claude adlı yapay zekâ aracını yapan şirket) geliştirici belgelerine göre araç kullanımında Claude, kullanıcının isteğine ve aracın tarifine bakarak ne zaman araç çağıracağına kendisi karar verir. Sonra araç adını ve gerekli bilgileri içeren yapılandırılmış bir çağrı döndürür. Bu çağrıyı ya sizin kullandığınız uygulama çalıştırır ya da şirketin kendi sunucuları. Web araması, web sayfası getirme ve kod çalıştırma, belgede şirketin kendi sunucularında çalışan araçlar olarak sayılır.
Yani model tek başına internete çıkmaz ya da hesap makinesi tutmaz; bir şey yapılacaksa bunu araç yapar ve sonucu modele geri verir. Model de o sonucu okuyup size cevabı yazar. Belgeye göre Claude, araç çağırıp çağırmayacağına her turda yeniden karar verir; sabit bilgi, yaratıcı yazı ve sıradan sohbet gibi işlerde doğrudan cevap verir.
2. Hangi sorular araç ister
Şu işaretler araç gerektirebilir: bugünün ya da bu haftanın bilgisi, bir sayfadaki ya da dosyadaki güncel içerik, uzun bir hesap, bir dosyadan tablo üretmek. Şu işler ise çoğu zaman araçsız yürür: bir kavramı sade anlatmak, bir metni düzeltmek, fikir listesi çıkarmak. Hangi araçların açık olduğu kullandığınız uygulamaya, planınıza ve ayarlara göre değişir; bu yüzden aynı model iki yerde farklı sonuç verebilir. Aramanın cevabı nasıl değiştirdiğini ayrıca şu derste okuyabilirsiniz.
3. Cevabın yolunu sorgulayın
Bir cevap size önemliyse yolunu sorgulayın. Aşağıdaki komutu aynı sohbette, cevabın hemen ardından yazın.
Kopyalayıp deneyin
Bu cevabı hazırlarken arama, hesap ya da dosya aracı kullandın mı? Kullandıysan hangisini kullandığını, aracın hangi sonucu getirdiğini ve hangi cümleleri kendi bilginden yazdığını ayır. Kullanmadıysan bunu açıkça söyle ve hangi bilgilerin güncel olmayabileceğini işaretle.
4. Sonucu kontrol edin
- Uygulamanın kendi göstergelerine bakın: kaynak bağlantısı, “araştırıyor” ya da “hesaplıyor” gibi bir durum satırı, açılabilir adım listesi. Hangilerinin görüneceği araca göre değişir.
- Modelin kendi anlatımını tek kanıt saymayın. Aracın çalışıp çalışmadığını model değil uygulama gösterir. Model “aradım” dese bile ekranda hiçbir iz yoksa cevabı doğrulanmamış sayın.
- Araç kullanıldıysa getirdiği kaynağı açın. Cevaptaki rakam ve tarih kaynakta gerçekten yazıyor mu, kendi gözünüzle bakın.
- Araç kullanılmadıysa cevabı bilgi kesim tarihine (modelin öğrenme verisinin bittiği zaman) bağlı bir ezber olarak değerlendirin; güncel olması gereken yerleri ayrıca kontrol edin.
- Önemli bir sayı ya da tarih için bir ikinci kaynağa bakın; bu hem araçlı hem araçsız cevap için geçerlidir.
Sonra ölçün
Aynı türden beş soruyu sorun. Kaçında cevabın yolunu ekrandan anlayabildiniz: ___ / 5. Kaçında yolu sorduktan sonra cevabı değiştirmek ya da kaynağı açmak zorunda kaldınız: ___ / 5.
Sık yapılan hata
En sık hata, “internete bağlı” sözünü “her şeyi araştırdı” diye anlamaktır. Araç açık olabilir ama model onu çağırmamış olabilir; belgeye göre bu karar modelindir ve araç çağrısı hep tetiklenmez. İkinci hata, arama sonucunu cevapla bir tutmaktır: araç sayfayı getirir, ama o sayfanın doğru olup olmadığını araç söylemez. Üçüncü hata, hesap gerektiren işi sohbet metnine bırakmaktır; büyük bir toplamı mümkünse tabloda ya da hesap aracıyla kontrol edin.
Gizlilik uyarısı
Araç çağrısı, yazdığınız metnin başka bir araca gidebileceği anlamına gelir. Web araması yapılırken sorunuzdaki ifadeler arama sorgusuna dönüşebilir. Bu yüzden sohbete kimlik numarası, hesap bilgisi, müşteri adı ya da sağlığınızla ilgili ayrıntı yazmayın. Gerekirse [KİŞİ A] gibi yer tutucu (gerçek bilginin yerine geçen etiket) kullanın. Bu ders genel bilgidir; hangi aracın verinizle ne yaptığı uygulamanın gizlilik sayfasında yazar, oradan kontrol edin.
Bir sonraki adım
Bu hafta kullandığınız sohbet aracında hangi araçların açık olduğuna ayarlar bölümünden bakın ve not alın. Sonra “cevabın yolu” komutunu iki farklı soruda deneyin: biri güncel bilgi isteyen, biri düz bir açıklama isteyen soru. Farkı kendi gözünüzle görmek en kalıcı öğrenmedir.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): What is Tool Calling? (IBM Technology)
İzleme tavsiyesi: IBM Technology (İngilizce)
Yapay zekâ cevabında “aradım” yazıyor ama ekranda kaynak ya da arama izi yok. Ne yaparsınız?
Kaynaklar
- Anthropic Dokümantasyon: Tool use with Claude (İngilizce; ürün ve sürümlere göre değişebilir, güncel sayfayı kontrol edin)
- Anthropic Dokümantasyon: Context windows (İngilizce)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/arac-cagrisini-fark-edin-cevap-modelden-mi-aractan-mi/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
