Kompozit üretim teknisyenleri için yapay zekâ: kür kaydı

Bu ders genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez. İş güvenliği, bakım ve muayene kararlarında yazılı prosedürünüz ile sorumlu kişi esastır.

Kompozit üretim teknisyeni, elyaf ve reçineyi kalıba serer, sonra onaylı bir çevrimle pişirir. Yapay zekâ kayıt ve not işinde yardımcı olabilir; kür çevrimine, ayrışma gibi bir kusurun değerlendirmesine ve kimyasal güvenliğine ise onaylı prosedür ile yetkili kişi karar verir.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Kompozit alanında yapay zekânın nerede denendiğini
• Kür ve lot kaydınızı sabit bir forma dökmeyi
• Kusur gözleminizi yazıya geçirip muayeneye iletmeyi
• Kür çevrimi, ayrışma ve kimyasal güvenliğinde sınırı bilmeyi

Kompozitte yapay zekâ nerede deneniyor?

Endüstriyel araştırma kuruluşu TWI, ATTIC adlı bir projesini anlatıyor. TWI’nin 2020’de katıldığını belirttiği bu çalışmada yüksek çözünürlüklü lazer profil ölçerler, delme işlemleri arasında takımdaki aşınmayı ölçüyor. Makine öğrenmesi ise delme hızı gibi işleme parametrelerini ayarlamaya çalışıyor. Delinen deliklerin çevresindeki malzemede ayrışma olup olmadığına da terahertz görüntüleme bakıyor. TWI, bu izlemenin otomatikleştirilmesiyle operatörün sonucu yorumlama ihtiyacının azaldığını söylüyor.

Amerikan Tahribatsız Muayene Derneği’nin (ASNT) dergisi Materials Evaluation’ın Haziran 2026 sayısında ise yapay zekâlı akustik görüntülemeyle ilgili bir patent tanıtılıyor. Patentte model, görüntüdeki gürültüyü azaltıp çatlak, boşluk, korozyon ve ayrışma izlerini öne çıkarmayı hedefliyor. Yazı patentin iddialarını aktarır; bağımsız bir sınama sonucu vermez.

İki kaynak da muayene ve işleme tarafıyla ilgili. Yani yapay zekâ kompozitte henüz yorumlayıcı değil, yardımcı bir araç olarak deneniyor. Sizin için en gerçekçi kullanım, kayıt ve yazı işleridir.

Atölyede üç somut kullanım

Birincisi kür kaydı. Kalıp numarası, çevrimin başlama ve bitiş saati ve gözlemlerinizi kendi notlarınızdan sabit başlıklı bir forma döktürebilirsiniz. Sıcaklık ve basınç değerlerini kontrol cihazından ya da çevrim çıktısından siz yazarsınız; yapay zekâ bir rakamı yanlış aktarabilir ya da kendiliğinden ekleyebilir, bu yüzden her rakamı kontrol edin.

İkincisi lot takibi. Elyaf ve reçine partilerinin etiketlerinden okuduğunuz numaraları ve tarihleri yapay zekâ tek bir tabloda toplayabilir. Malzemenin raf ömrü ve saklama koşulları üreticinin veri föyünde yazar. Tarih hesabını yapay zekâya bırakmayın; föyden siz bakın.

Üçüncüsü kusur gözlem notu. Serim sırasında ya da kalıptan çıkarken gördüğünüz kırışıklık, boşluk ya da yüzey sorununu kendi cümlelerinizle yazarsınız. Yapay zekâ bunu muayene birimine iletilecek düzenli bir nota çevirir. Parçanın ayrışma içerip içermediğine ya da kullanılabilir olup olmadığına siz değil, muayene ve kalite birimi karar verir.

Kür çevrimi, kimyasal ve toz güvenliği

Kür sıcaklığı, basıncı ve süresi onaylı prosedürde yazar. Yapay zekâ sizin malzemenizi ve fırınınızı bilmeden bir çevrim önerirse parça bozulabilir, daha kötüsü basınçlı ekipmanda tehlike doğabilir. Önerisini uygulamayın.

Reçine, sertleştirici ve elyaf tozu cildi, gözü ve solunumu etkileyebilir. Koruyucu donanım, havalandırma ve atık adımları malzemenin güvenlik bilgi formunda ve tesis talimatındadır. Formu sade dille özetletebilirsiniz ama asıl formu kendiniz okuyun. Basınçlı kazan, fırın ya da serim alanında telefonla yapay zekâ aracıyla hiç uğraşmayın; kayıtları çalışma sonrası, temiz bir yerde işleyin.

Kayıtlarda çalışan adı ya da müşteri parça bilgisi bulunabilir. KVKK’nın üretken yapay zekâ rehberi, kişisel veriyle bu araçlara gitmenin risklerini düşünmeniz için iyi bir başlangıçtır. Çalışanı ve müşteriyi kodlayın, parça çizimini yüklemeyin.

Adım adım uygulama

1. Çevrim sırasında ve serimde gördüklerinizi kâğıda ya da formunuza yazın.
2. Çalışma sonrasında, serim alanından uzakta kayıtları yazıya geçirin.
3. Kişi, müşteri ve çizim bilgisini çıkarın ya da kodlayın.
4. Güçlü komutla sabit başlıklı kayıt isteyin.
5. Her rakamı ve tarihi kontrol cihazı çıktısıyla ve etiketle karşılaştırın.
6. Kusur şüphesini muayene birimine iletin; karar onlarındır.

Kontrol listesi

• Sıcaklık, basınç ve tarih cihaz çıktısı ve etiketle aynı.
• Kür çevrimi önerisini uygulamadım.
• Kusurun değerlendirmesini muayene birimine bıraktım.
• Güvenlik formu özetini asıl formla karşılaştırdım.
• Çalışırken telefon ya da yapay zekâ kullanmadım.

Sık yapılan hatalar

• Kür çevrimi için yapay zekâdan sıcaklık ya da süre almak
• Malzemenin raf ömrünü yapay zekâya hesaplatmak
• Parçadaki ayrışmayı fotoğraftan yapay zekâya değerlendirtmek
• Güvenlik formu özetiyle yetinip asıl formu okumamak

Kendinizi deneyin

Aşağıdaki üç soru dersin ana fikirlerini sınar. Yanlış yanıt verirseniz açıklamayı okuyun ve ilgili bölüme dönün.

Kaynaklar

• Technical Insight: Artificial Intelligence in NDT (TWI) (İngilizce)
• Performance Enhancement of NDT Techniques Through AI (ASNT, Materials Evaluation, Haziran 2026) (İngilizce)
• Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi, 15 Soruda (KVKK) (Türkçe)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/kompozit-uretim-teknisyenleri-icin-yapay-zeka-kur-kaydi-ve-lot-takibi/ · Yapay Zeka Dersleri