Model, uygulama ve şirket: ChatGPT, GPT ve OpenAI aynı şey değil

Cem bir sigorta şirketinde çalışıyor. Toplantıda bir iş arkadaşı “ChatGPT’yi OpenAI yaptı, ama içinde GPT çalışıyor” deyince kafası karıştı. Hangisi uygulama, hangisi şirket, hangisi yapay zekânın kendisi? Haberlerde de “Gemini çıktı”, “Claude güncellendi” gibi başlıklar görüyor ve neyin değiştiğini anlamıyordu. ChatGPT, GPT ve OpenAI arasındaki ayrımı bilmek bu karışıklığı çözer.

Bu derste üç kavramı birbirinden ayıracak, aynı ayrımı üç büyük sağlayıcı için de göreceksiniz. Böylece haberleri ve araç adlarını doğru okuyabileceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Şirket, model ve uygulama arasındaki farkı.
• ChatGPT, Claude ve Gemini için bu üç katmanı eşleştirmeyi.
• Bir haber ya da duyuruda hangi katmandan söz edildiğini anlamayı.

ChatGPT, GPT ve OpenAI: üç katman

Şirket ürünü geliştiren kuruluştur. Model (model), metni, görüntüyü ya da sesi işleyip cevap üreten yapay zekâ sistemidir. Uygulama (application), sizin ekranda gördüğünüz, mesaj yazdığınız arayüzdür. Uygulama modeli kullanır; aynı model başka bir uygulamada ya da geliştiricilerin kullandığı arayüzde (API) de çalışabilir.

• OpenAI şirkettir. GPT model ailesidir. ChatGPT uygulamadır. OpenAI’ın duyurusu ChatGPT’nin görüntü anlama özelliğinin GPT modelleriyle çalıştığını, geliştirici sayfası ise GPT ailesini ayrı bir model listesi olarak veriyor.
• Anthropic şirkettir. Claude hem model ailesinin hem uygulamanın adıdır. Geliştirici belgeleri Opus, Sonnet ve Haiku gibi model hatlarını listeler; sohbet için ise claude.ai uygulaması kullanılır.
• Google şirkettir. Gemini hem model ailesinin hem uygulamanın adıdır. Google DeepMind’ın sayfasında modeller ve “Chat with Gemini” diye anılan uygulama ayrı gösterilir.

Neden karıştırılıyor?

Çünkü Claude ve Gemini’de uygulamayla model aynı adı taşıyor. “Claude’u kullanıyorum” hem uygulamayı hem arkadaki modeli anlatabilir. ChatGPT’de ise uygulamanın adı model ailesinin adından farklı. Bazı uygulamalar hangi modeli kullanacağınızı da seçtiriyor. Anthropic’in sesli sohbet sayfası ses ve model seçebildiğinizi, Google’ın abonelik sayfası ise üst planlarda daha gelişmiş modele erişim eklendiğini yazıyor. Seçenekler plana göre değişir.

Neden işinize yarar?

• Haber okurken: Yeni model çıktı haberi, çoğunlukla uygulamanın değil arkasındaki modelin yenilendiği anlamına gelir.
• Sorun yaşarken: Uygulama açılmıyorsa sorun uygulama katmanındadır; cevap kalitesi düşükse modeli ve kendi isteğinizi gözden geçirin.
• Ücretlendirmede: Uygulama aboneliği ile geliştirici arayüzü ayrı ürünlerdir. Anthropic, Pro planın API kullanımını içermediğini, API’nin ayrıca faturalandığını yazıyor.
• Kaynak gösterirken: “ChatGPT (OpenAI) ile hazırlandı” gibi uygulamayı ve şirketi birlikte yazın; model adı biliniyorsa onu da ekleyin.

Adım adım uygulama

1. Kullandığınız bir yapay zekâ aracını seçin ve bir kâğıda üç sütun çizin: şirket, model, uygulama.
2. Şirketin adını araç ekranının alt kısmından ya da hakkında sayfasından bulup yazın.
3. Uygulamanın model seçimi menüsü varsa açın ve görünen model adlarını not edin; menü adları sürüme göre değişebilir.
4. Aynı işlemi bir diğer araç için yapın.
5. Son günlerde okuduğunuz bir yapay zekâ haberine dönün ve haberin hangi sütundan söz ettiğini işaretleyin.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• OpenAI, ChatGPT can now see, hear, and speak (İngilizce)
• OpenAI Geliştirici Belgeleri, Models (İngilizce)
• Claude Belgeleri, Models overview (İngilizce)
• Google DeepMind, Gemini (İngilizce)
• Claude Yardım, What is the Pro plan? (İngilizce)

Son kontrol: 11 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/model-uygulama-ve-sirket-chatgpt-gpt-ve-openai-farki/ · Yapay Zeka Dersleri