Yapay zekâ dolandırıcılıklarından korunma rehberi

Bu rehber genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez.

Dolandırıcılar yapay zekâyla mesajları kusursuz yazabiliyor, sesleri taklit edebiliyor, sahte yüzler üretebiliyor. Bu rehber, sitedeki korunma derslerini telefon ve mesaj dolandırıcılığından başlayıp sahte yatırım ve romantik dolandırıcılığa uzanan bir sırayla dizer; uğradıysanız ne yapacağınızı anlatan dersle biter. Hepsinde aynı kural işler: durun, kanalı değiştirin, doğrulayın.

Bu rehber kimin için?

Telefon, mesaj, sosyal medya ve e-posta kullanan herkes için yazıldı. Özellikle yakınlarına para gönderen, yatırım reklamı görünce merak eden ya da yaşlı bir yakını için kaygılanan okurlara yararlıdır. Önce ilk üç dersi okuyun, kalanını ihtiyacınıza göre seçin.

Başlamadan önce hazırlayın

Bankanızın resmî uygulamasını kurun ve bankanızın resmî telefon numarasını önceden not edin.
Yakınlarınızla ortak bir parola belirleyin. Ses klonlama (voice cloning) dersi bunu adım adım anlatır.
E-posta, e-Devlet ve bankacılık hesaplarınızda iki adımlı doğrulamayı (two-factor authentication) açın.
Yaşlı yakınlarınız varsa bu rehberi onlarla birlikte okuyun.

Önce bilmeniz gerekenler

Eskiden dolandırıcılık mesajı çoğu zaman yazım hatasından tanınırdı. Artık bu işaret güvenilir değil. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) üretken yapay zekâ (generative AI) rehberi, modellerin ikna edici oltalama (phishing) e-postaları ya da sahte kimlikler üretmek için kötüye kullanılabileceğini yazıyor. Rehber ayrıca son derece gerçekçi sahte görsel, ses ve video üretilebildiğini, bunun kimlik sahteciliği ve itibar zedelenmesi için kullanılabileceğini belirtiyor. Yani düzgün Türkçe, doğru logo ve tanıdık ses bir güvence değildir.

Bu durumda savunma, içeriği değerlendirmekten çok davranışı değiştirmektir. Üç kural yeter. Birincisi, acele ettiriliyorsanız durun. Acele ettirilmek başlı başına bir uyarı işaretidir. İkincisi, kanalı değiştirin: çağrıyı kapatın, mesajdaki bağlantıya değil resmî uygulamaya ya da bildiğiniz numaraya gidin. Üçüncüsü, şifre, kod ve para istenen her talebi durdurun.

Türkiye Bankalar Birliği’nin (TBB) 2022 tarihli rehberi bu kuralları somutlaştırıyor. Banka sizi arayarak şifrenizi istemez; işlem onayı için şifrenizi tuşlamanızı ya da paylaşmanızı da istemez. Cihazınıza uzaktan erişim uygulaması indirmeyin. Ödül ya da kampanya vaadi taşıyan mesajlardaki bağlantılara tıklamayın. Rehber, banka internet şubesine arama motoruyla girilmemesini söylüyor; resmî uygulamayı ya da bankanızın bildiğiniz adresini kullanın. Rehbere göre bir sitenin SSL sertifikalı olması da tek başına sitenin güvenli olduğunu göstermez.

Yatırım vaatlerinde ayrı bir dikkat gerekir. Tanınmış bir kişinin önerdiği, garanti kazanç vaat eden ya da “yapay zekâ botu” satan reklamlar sahte olabilir. Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) internet sitesinde, sermaye piyasasında faaliyet göstermesine izin verilen kurumların unvan, adres ve telefon bilgileri yer alıyor. SPK, izin almadan para toplayanlar hakkında suç duyurusunda bulunduğunu da belirtiyor. Bir platform SPK’nın izinli kurumları arasında görünmüyorsa parayı göndermeyin. SPK’nın 12 Haziran 2026 tarihli duyurusuna göre, kendilerini SPK yöneticisi, çalışanı ya da yakını olarak tanıtıp para veya bağış isteyenlere itibar edilmemelidir; kurum böyle bir talepte bulunmaz.

Bir videonun yapay zekâyla üretilip üretilmediğini anlamak her zaman mümkün değildir. Google’ın Gemini yardım sayfasına göre Gemini, bir dosyada SynthID damgası bulursa içeriğin Google’ın yapay zekâ modelleriyle üretildiğini ya da düzenlendiğini söyleyebilir. Damga bulunmaması ise yapay zekâ kullanılmadığı anlamına gelmez, çünkü başka sistemler de içeriği üretmiş olabilir. Bu yüzden teknik kontrolün yanında içeriğin kaynağına ve bağlamına bakın.

Dolandırıldığınızı fark ederseniz zaman kazanmak önemlidir. Önce bankanızı arayın. TBB rehberi, telefona zararlı yazılım bulaştığından şüphelenildiğinde cihazın internet erişimini hemen kesmeyi, SIM kartı çıkarmayı ve parolaları güvenli bir cihazdan değiştirmeyi öneriyor. Sahte bir siteye banka bilgisi girdiyseniz rehber, şifrenizi vakit kaybetmeden değiştirmenizi, hesap ve kart hareketlerinizi kontrol edip bankanızı aramanızı söylüyor. Ardından sitedeki ilk saatler dersindeki adımları izleyin.

Yapay zekâyı savunmada da kullanabilirsiniz. Şüpheli bir mesajdan kişisel bilgilerinizi çıkarın, sonra sohbet botuna (chatbot) yapıştırıp hangi cümlelerin acele ettirdiğini, hangilerinin bilgi istediğini işaretlemesini isteyin. Ama son kararı bota bırakmayın; o da yanılabilir. Asıl kontrol, resmî uygulamayı ya da bildiğiniz numarayı kullanmaktır.

Adım adım öğrenme yolu

Telefon dolandırıcılığına karşı: Sahte ses ve sahte mesaj: Arayanın sesi de mesaj da sahte olabilir. Durup güvende kalmanızı sağlayan üç adımı öğrenirsiniz.
Ses klonlama dolandırıcılığı: Ailenizle ortak parola: Taklit sesle gelen para isteklerini tanımayı, aileniz için ortak parola belirlemeyi ve kapatıp geri arama kuralını öğrenirsiniz.
Deepfake nedir, nasıl anlaşılır? Yapay zekâyla üretilmiş sahte görüntü, ses ve videoları tanımanın ipuçlarını ve doğrulama adımlarını görürsünüz.
Yapay zekâyla yazılmış oltalama (phishing) mesajlarını tanımak: Kusursuz Türkçeyle yazılmış oltalama mesajlarını tanımayı ve ne yapacağınızı öğrenirsiniz.
Sahte e-Devlet ve kargo mesajlarını resmî kanalla sınayın: Mesajın değil resmî kanalın size ne söylediğine bakmayı öğrenirsiniz.
QR kodlu dolandırıcılık ve yapay zekâ metinleri: QR kodu okutmadan önce neye bakacağınızı ve yapay zekâdan nasıl yardım alacağınızı öğrenirsiniz.
Ünlü yüzlü sahte yatırım reklamlarını tanımak: Tanınmış kişinin yatırım önerdiği videoların neden güvenilmez olabileceğini ve nereye bildirileceğini öğrenirsiniz.
“Yapay zekâ yatırım botu” vaatlerini nasıl sınarsınız? Garanti kazanç vaat eden bot reklamlarını tanımayı ve SPK listesiyle kontrol etmeyi öğrenirsiniz.
Romantik dolandırıcılıkta yapay zekâyı tanımak: Sahte profildeki uyarı işaretlerini ve para istendiğinde ne yapacağınızı öğrenirsiniz.
Yapay zekâ destekli dolandırıcılığa uğradıysanız: ilk saatlerde yapılacaklar: Dolandırıldıysanız ilk saatlerde bankaya, kolluğa ve platformlara ne yapacağınızı öğrenirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Mesajın dili düzgün diye doğru olduğunu varsaymak.
Arayanın verdiği numarayı aramak ya da mesajdaki bağlantıya tıklamak.
“Hemen” denilen işlemi düşünmeden yapmak.
Şifre, doğrulama kodu ya da kart bilgisini telefonda söylemek.
Ünlü yüzlü bir reklama bakıp platformun izinli olup olmadığını kontrol etmemek.
Dolandırıldığını fark edince utanıp bankayı geç aramak.

Sık sorulanlar

Mesajda yazım hatası yoksa güvenli sayılır mı?

Hayır. Yapay zekâ mesajları kusursuz yazabilir. Dilin düzgün olması mesajın doğru olduğunu göstermez. Mesajın içeriğine değil, sizden ne istediğine bakın. Şifre, kod, para ya da bağlantıya tıklamak istiyorsa durun.

Telefonda tanıdık bir ses para istedi. Ne yapmalıyım?

Çağrıyı kapatın. Kişiyi bildiğiniz numaradan arayın ya da başka bir yakınından doğrulayın. TBB rehberi, yakınınız adına gelen para talebini farklı bir kanaldan doğrulamayı öneriyor. Ailenizle önceden ortak parola belirlemek bu kontrolü kolaylaştırır. Ses ne kadar tanıdık gelirse gelsin, para ve şifre isteyen her çağrıyı ikinci bir kanaldan teyit edin.

Bir videonun sahte olup olmadığını nasıl anlarım?

Tek bir kesin yöntem yok. Gemini ile SynthID damgası kontrol edilebilir, ama bu yalnızca Google’ın yapay zekâsıyla üretilmiş ya da düzenlenmiş içeriği yakalar. Kaynağa, yayın tarihine ve aynı haberi güvenilir bir yerin verip vermediğine de bakın.

Ünlü birinin yatırım önerdiği bir reklam gördüm. Güvenilir mi?

Böyle reklamlar sahte olabilir. Garanti kazanç vaadi bir uyarı işaretidir. Reklamdaki yüze ve vaade değil, platformun SPK’nın izinli kurumları arasında olup olmadığına bakın. Doğrulayamadığınız yere para göndermeyin.

Dolandırıldığımı fark ettim. İlk olarak ne yapmalıyım?

Bankanızı hemen arayın. Telefonunuza zararlı yazılım bulaştığından şüpheleniyorsanız TBB rehberi internet erişimini kesmeyi, SIM kartı çıkarmayı ve parolaları güvenli bir cihazdan değiştirmeyi öneriyor. Ardından ilk saatler dersindeki başvuru adımlarını izleyin.

Son kontrol listesi

Beni arayan kişi ya da kurum gerçekten kendisi mi? Bildiğim numaradan geri aradım mı?
Benden şifre, kod, para ya da bağlantıya tıklamam isteniyor mu?
Acele ettiriliyor muyum?
Para isteyen yakınımı başka bir kanaldan doğruladım mı?
Yatırım platformu SPK’nın izinli kurumları arasında mı?
Ailemle ortak parolayı belirledim mi?

Bu rehberden sonra

Dolandırıcılık çoğu zaman kişisel bilgiyle başlar. Bu yüzden Yapay zekâya yazmamanız gereken bilgiler dersini okumanızı öneririz. Sahte görüntünüz yayılmışsa Sahte (deepfake) görüntünüz yayıldıysa: adım adım ne yapmalı, nereye başvurmalı? dersi size yol gösterir.

Bu rehberle ilgili kurslar

Bu rehberdeki konuları sıralı dersler, öz sınama ve bitirme uygulamasıyla çalışmak için:

Yapay zekâyı güvenli kullanmak (YZ 102)
Güvenli yapay zekâ uygulamaları: başlangıç (YZ 139)
65 yaş ve üzeri için yapay zekâ (YZ 106)

Kaynaklar

Son kontrol: 10 Kasım 2026