Seviye kodu YZ 168, Temel düzeyi Ücretsiz kurs 101 Temel
Döngüde insan: yapay zekâ çalışırken son karar sizde
Yapay zekâya iş yaptırırken hangi adımda onay vereceğinizi, çıktıyı nasıl denetleyeceğinizi ve sorumluluğun kimde kaldığını öğrenin.
- 7 ders
- Toplam süre: 1 saat 10 dakika
- Seviye: 101 Temel
Bu kurs kimin için
Yapay zekâyı işinde ya da evde kullanan, ona yalnızca soru sormanın ötesinde iş yaptırmaya başlayan her yetişkin içindir. Kod bilgisi gerekmez.
Yapay zekâ artık yalnızca soru cevaplamıyor; dosya düzenliyor, form dolduruyor, e-posta taslağı hazırlıyor. İş büyüdükçe asıl soru şu oluyor: bu işin hangi adımında bir insanın bakması, onaylaması ya da durdurması gerekir?
Bu kurs, döngüde insan (human in the loop) fikrini günlük işlere taşır. Önce insanın işi yaptığı, onayladığı ve yalnızca izlediği üç düzeyi tanırsınız. Sonra onay noktasını nereye koyacağınızı, araçların izin ayarlarını, çıktıyı teslimden önce nasıl denetleyeceğinizi ve aşırı güvenin neden tehlikeli olduğunu öğrenirsiniz. Son derste Avrupa Birliği’nin insan gözetimi kuralına sade bir bakışla sorumluluğun kimde kaldığını görürsünüz.
Bu kursta neleri öğreneceğim?
- İnsanın işi yaptığı, onayladığı ve izlediği üç düzeyi ayırt etmeyi
- Geri alınamayan ve dışarı giden işlerde onay noktası koymayı
- Yapay zekâ araçlarında klasör ve işlem izinlerini bilerek vermeyi
- Çıktıyı teslimden önce kendi kontrol listenizle denetlemeyi
- Otomasyon önyargısını (automation bias) fark edip önlem almayı
- İnsan gözetimi kuralının temel mantığını açıklamayı
Nasıl ilerlemeli?
Dersleri sırayla izleyin. Her derste kısa bir uygulama var; onu kendi işinizden küçük bir örnekle yapın. Gerçek kişisel bilgi, şifre ya da müşteri verisiyle deneme yapmayın. Araçların menü adları sürüme göre değişebilir.
Dersler
İlerlemeniz yalnızca bu tarayıcıda saklanır; kişisel veri toplanmaz. Bir dersi bitirince ders sayfasındaki “Dersi tamamladım” düğmesine basın.
-
1. ders: Döngüde insan (human in the loop) nedir: insanın yaptığı, onayladığı ve izlediği üç düzey
İnsanın işi yaptığı, onayladığı ve izlediği üç düzeyi tanırsınız. -
2. ders: Onay noktasını nereye koymalı: geri alınamayan ve dışarı giden işler
Bir iş akışında onay noktasını nereye koyacağınıza karar verirsiniz. -
3. ders: Yapay zekâya klasör ve işlem izni vermek: onay ayarları, riskler ve sınırlar
Araçların izin ayarlarını bilerek seçersiniz. -
4. ders: Kendi kontrol listenizi yazmak: Yapay zekâ çıktısını teslimden önce denetlemek
Çıktıyı teslimden önce denetleyen kendi listenizi yazarsınız. -
5. ders: Güvenmek mi, kontrol etmek mi: otomasyon önyargısı (automation bias)
Aşırı güvenin işaretlerini tanır, önlem alırsınız. -
6. ders: Otomasyonda güvenlik: anahtar, yetki, veri ve onay
Otomasyonlarda anahtar, yetki ve veri güvenliğini gözden geçirirsiniz. -
7. ders: Sorumluluk kimde: AB Yapay Zekâ Yasası’ndaki insan gözetimi kuralına sade bakış
Bitirme dersi: insan gözetimi kuralının mantığını öğrenir, kendi iş akışınızı değerlendirirsiniz.
Bitirme testi
Kursu bitirdiyseniz kendinizi sınayın. Cevaplar yalnızca bu sayfada gösterilir, hiçbir yere gönderilmez.
Neleri öğrendim?
Aşağıdaki maddeleri kendi sözlerinizle anlatabiliyorsanız kursun asıl kazanımlarına ulaştınız.
- Bir işte insanın rolü ya işi yapmak, ya onaylamak ya da yalnızca izlemektir; hangisinin uygun olduğu işin riskine bağlıdır.
- Geri alınamayan ve dışarı giden her iş, gönderilmeden önce bir insanın onayından geçer.
- Araçlara izin verirken yalnızca işin gerektirdiği klasörü ve işlemi açarsınız.
- Yapay zekâ çıktısı, teslimden önce kendi kontrol listenizle denetlenir.
- Sistem çoğu zaman doğru çalışsa bile onaylamayı alışkanlığa çevirmemek gerekir.
Öz sınama
Yapay zekâ bir müşteriye gidecek e-postayı yazdı. Onay noktası nerede olmalı?
Bir aracın tüm bilgisayarınıza erişim istemesi hâlinde ilk ne yaparsınız?
Yüz kez doğru çıkan bir sistemin yüz birinci çıktısını neden yine de kontrol edersiniz?
Bitirme uygulaması
Kendi işinizden yapay zekâyla yaptığınız bir akışı seçin; örneğin haftalık bülten, müşteri cevabı ya da dosya düzenleme. Akışın adımlarını yazın ve her adımın yanına insanın rolünü not edin: yapar, onaylar ya da izler. Geri alınamayan ve dışarı giden adımlara onay noktası koyun, sonra bu akış için beş maddelik bir kontrol listesi hazırlayın.
Kendinizi üç ölçütle değerlendirin: her geri alınamayan adımda onay var mı, araçlara yalnızca gereken izin verildi mi, kontrol listesi gerçekten uygulanabilir mi? Her ölçütü karşılandı ya da geliştirilmeli diye işaretleyin.
Sonraki kurs önerisi
Önerimiz Yapay zekânın görünmeyen maliyeti: çip, enerji, su (YZ 169) kursudur. Bu kursta yapay zekânın nasıl denetleneceğini öğrendiniz. YZ 169, aynı sistemlerin arkasındaki çipleri, veri merkezlerini, enerji ve su tüketimini sade bir dille anlatır; yapay zekâyı kullanırken görmediğiniz bedeli de değerlendirebilmeniz için.